iNet.mn дагах

С.Дулам: Монгол угсаатны цорын ганц үндэсний баяр бол ЦАГААН САР

Сар шинийн баярын талаар СУИС-ийн тэргүүлэх профессор, МУИС-ийн  зөвлөх профессор, Монгол Улсын Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн С.Дулам багштай ярилцсанаа толилуулж байна.

-Цагаан сарын баяр хэдийнээс үүсэлтэй юм бэ. Та үүх түүхээс нь ярьж сонирхуулахгүй юу?
-Монголчууд жилийн эхийг тэмдэглэхдээ голдуу намар, өвлийн заагаар их махан тайлга үйлдээд түүнээсээ овгийнхоо гишүүн бүрт хувь хүртээж, шүүс идээгээрээ ёсолдог байсан нэгэн үе бий. Түүхэн баримт дээр тулгуурлаад үзвэл, 1207 оны улаагчин туулай жилийн эхний өдөр Чингис хаан өглөө эртлэн босч тэнгэр хангайдаа мөргөж, өвөг дээдэстээ тахил өргөн, Өүлэн эхдээ золгосон гэдэг.

Ингээд 1207 онд буюу Чингис хааны II онд тэмдэглэсэн тэр үеэс эхлээд сүү цагаан идээгээр голлуулан ёслодог "Цагаан сар" гэдэг ёслол эхэлж, төр ёсны баяр болсон. Үндсэндээ энэ баяр нь монголчуудын хувьд малын сүү шимээр голлон аж ахуйгаа эрхэлсэн цагаас тэр цагаас л эхлэлтэй. Нөгөөтэйгүүр хавар гэдэг улирал монголчуудын хувьд хамгийн хатуу улирал. Газар ногооны шим, малын тарга хүч, хүний тамир тэнхээ ч буурсан хатуу цаг, хаврын  “хар сар” гэгддэг.

Энэ хаврын хар сарыг цайлгах бэлгэдлийн утгаар цагаан сар гэдэг баярыг бий болгосон. Тийм болохоор цагаалга хүртэж, их идээ засч, хэн хэдэн үе идээ засах зэргээс эхлээд бүгд  нарийн дэг журамтай байсан юм билээ. Мэдээж хэрэг цагаалгаар голдуу шинэлж байгаа учраас “Цагаан сар” гэж нэрлэсэн. Цагаан сарыг зарим Монгол угсаатан цэгээ сар, сүүн сар, сагаалган (буриадууд) гэж нэрлэдэг.

1207 онд буюу Чингис хааны II онд тэмдэглэсэн тэр үеэс эхлээд сүү цагаан идээгээр голлуулан ёслодог "Цагаан сар" гэдэг ёслол эхэлж, төр ёсны баяр болсон

-Битүүний учир начрын тухайд?
-“Битүүн” гэдэг бол миний судалснаар ан агнуурын соёлын үеэс буюу  цагаан сараас өмнө тэмдэглэдэг байсан хувь сарын ой дурсамж. Өөрөөр хэлбэл их махан тайлга хийдэг, шүүс идээгээр голлон аж төрж байсан ан агнуурын соёлын үеийн үлдэц гэж болно. Насныхаа эрэмбээр мал амьтны эрхтэнүүд оноосон эзэнтэй байсан.

Жишээ нь, эрэгтэй хүнд өвчүү өгч болохгүй. Өвчүү гэдэг бол эмэгтэй хүний, хатан хүний хоол шүү дээ. Дал дөрвөн өндрийг нагацын зоог, зээ нь нагацынхаа дэргэд дал барьж болохгүй гэх мэт ураг эшийн утгатай. Тийм болохоор битүүнд “битүүлэг зөрүүлнэ” гэж их ёс байсан. Үүнтэйгээ уялдаад битүүлнэ гэдэг маань өөрөө гурван утгатай.

Цагийн хувьд нэг бүтэн жил  эргээд жилийн шувтарга болж байна. Дээр нь тэр шөнө тэнгэрт сар гарахгүй, харанхуй битүү болж байна. Мөн энэ өдөр битүү хоол буюу шүүс идээ, битүүлэг голдуу зооглодог. Түүнчлэн тэр орой ширээ болоод ширдэгний  олон бэлгэдэлтэй тоглоомоор тоглоно. Хорол, үүчүүр, зэндмэнэ, төгс жаргалан мэтийн гэр барьдаг тоглоомууд бол ширээний тоглоом. Шагай голдуухан ширдэгний тоглоом.

-Цагаан сараар тоглоом тоглоод суух зав гардаг юм болов уу даа?
-
Алаг мэлхийг битүүний шөнө өрж хоноод шинийн нэгний өглөө тоглодог тоглоом юм. Цагаан сарын идээ ундаа болохыг хүлээх зуураа тоглож болно шүү дээ. 


ЦАГААН САРЫН ИДЭЭ УНДААНЫ БЭЛГЭДЭЛ

-Цагаан сарын тавгийн идээ, идээ ундааны утга учрын талаар?
-
Цагаалга гэдэг идээгээ өнөөдөр зарим нь мартсан байна. Энэ нь аарц идээн дээр таван тарианы үрийг юм уу эсвэл үзэм, тутарга будаа оруулаад хачирласан амтлаг хоолыг хэлдэг.

-Голдуу цагаан будаагаар хийгээд байх шиг байдаг?
-Одоо цагт бол тутарга буюу цагаан будааг оруулж болно л доо. Гэхдээ хамгийн чухал зүйл нь малын сүү шимээр хийсэн аарц цагаа байдаг. Үүн дээр, өрөм, шар тос, сүү, гурил, чихэр, давс нэмээд цагаалга болдог. Яагаад гэвэл энэ нь хар юмыг цайлгаж, эерүүлж байгаа гэсэн утгатай юм.

Цайгаа чанаж уучихаад, цагаалгаа буцалгана. Аарц нь олон жижиг мөхлөгөөс бүтдэг тул аливаа зүйлийн өсч үржиж, олшрохыг бэлгэддэг. Үүнийг дагуулаад хоёр зүйлийн идээ засдагийн нэг нь их идээ буюу тавгийн идээ. Энэ нь дөрвөн ширхэг ул боовоор суурь хийж, сондгой тоогоор давхарласан идээ байх ёстой.

Сондгой тоогоор засдагийн учир нь монголчуудын аж амьдралын гүн ухаантай холбоотой. Хүний аж амьдрал бол жаргал зовлон ээлжилж байдаг хорвоо. Тийм учраас жаргалаар эхэлж жаргалаар өндөрлөх амьдрал байгаасай гэсэн хүслэнгийн үүднээс “жаргал-зовлон-жаргал” гэсэн утгыг бэлгэддэг учиртай. Харин эмгэнэл гашуудлын үед тавгийн идээний үеийг тэгш тоотой зассан байдаг.

-Их идээ буюу тавгийн идээнийхээ суурийг дөрвөөр засдаг гэлээ. Яагаад заавал дөрөв гэж?
-Дөрвөн зүг найман зовхист бат суурьтай оршиж байхыг илэрхийлж байгаа юм.

Төрийн ихэс дээдэс есөн үеэр засах ёстой. Энэ нь монгол төрийг бэлгэдсэн, мөнх тэнгэртэй холбоотой тооны бэлгэдэл.

-Тавгийн идээгээ хэдэн үе засах ёстой вэ?
-Төрийн ихэс дээдэс есөн үеэр засах ёстой. Энэ нь монгол төрийг бэлгэдсэн, мөнх тэнгэртэй холбоотой тооны бэлгэдэл. Харин ахмад настнууд маань долоон үеэр, ерийн нэг айл гэрийн эзэд бол таван үеэр, шинэ гэр бүлүүд гурван үеэр засахад яг таарна.

-Нэг хэсэг идээнийхээ дээр төрөл бүрийн чихэр алаглуулдаг байсан бол сүүлийн үед цагаан идээгээрээ засдаг болжээ. Цагаан сарыг бэлгэдэж байгаа болохоор энэ нь зөв биз дээ?
-Чихэр тавихын хувьд тавьж болох боловч чихрийн цаасыг нь авч байх ёстой. Боолттой юм тавьдаггүй. Учир нь боодолтой байна гэдэг хүнд идүүлэхгүй л гэсэн утгатай шүү дээ. Гол нь хүнд өгнө гэдэг утгаа илэрхийлэх хэрэгтэй. Гэхдээ цагаан идээгээрээ засаж өнгөлөөд, дээр нь өрмөөр бүтээж, шар тосоор жинс хийсэн идээ бол жинхэнэ монголын "Их идээ" гэж авгайлж нэрлэдэг тэр идээ мөн.

-Еэвэн тавьдаг, тавьдаггүй гээд нэлээд маргалдах болсон. Еэвэн тавихгүй гэвэл дундах хөндий зайг нь юугаар битүүлж болох вэ?
-Еэвэн тавьсан айл байхад хэн ч түүнийг нь нурааж авч хаяхгүй л дээ. Гэхдээ болж өгвөл еэвэн тавиад хэрэггүй. Дээр үед бол идээний чигжээсийг ээзгий, ааруулаар дүүргэн дээш нь өндөрлөчихдөг байсан. Тэгээд еэвэн биш, дугуй ааруул тавьж бас болно шүү дээ. Тавгийн идээ бол хот мандлын шинжтэй, цавцайж цайж харагдах тусмаа цагаан сарынхаа бэлгэдэлтэй зөвдөж таарна.

-Ууц шүүс тавих ёсны талаар тайлбарлаж өгөхгүй юу. Хэдийнээс үүдэлтэй, ямар утга учрыг агуулдаг юм бол?
-Энэ бол Өндөр гэгээн Занабазарын үеэс уламжилсан зүйл. Учир юу вэ гэвэл Өндөр гэгээн Занабазарыг таалал төгсөхийн өмнөхөн шавь нар нь “Таны хөргийг бид хэрхэн бүтээвэл зохих вэ?” гэж асуухад "Намайг өмнөө монгол хонины ууц тавиад, таллаж байгаагаар зурж дүрслээрэй. Монголын заяа их амны хишигтэй байх ёстой. Монгол хүн өлсөх ёсгүй. Үүнийг бэлгэдэж би энэ хөргийг зуруулж байгаа юм аа” гэж хариулсан гэдэг.

Тэгэхээр ууц идээ гэдэг маань өөрөө монголчуудын маань аман хишгийн бэлгэдэл байгаа юм. Миний түрүүн хэлсэнчлэн угтаа бол монголчуудын өвөл намрын заагаар жилийн эхийг шүүс идээгээр ёслож байх үеийн соёлын үлдэц гэж хэлж бас болно.

Ууц тавих ёс бол дотроо их ялгаатай. Тэвхэн ууцтай, дагалдах таван түрүү махтай, дээр нь хонин төөлэй /толгой/, дөрвөн шийртэй нь тавьж байгаа нь бол их бүхэл шүүс болно. Үүнийг төрийн ихэс дээдэс тавина.

Шийр, төөлэйгүй бусад шүүс тавихыг дунд бүхэл шүүс гэж нэрлэдэг. Үүнийг ахмад настнууд юм уу,  олон ам бүлийн тэргүүлэгч нар тавьдаг.

Өрх гэрийн эзэд бол бүхэл хонины шүүсийг хэрхэн төлөөлүүлэх вэ гэвэл, цээж махыг төлөөлүүлээд дал дөрвөн өндөр, бөгс махыг төлөөлүүлж хонтой шаант уураг сүүлтэй нь, дотор махыг төлөөлүүлээд гургалдай зэргийг тавьсан байхад нэг бүтэн хонины шүүс тавьсантай дүйцэх бөгөөд үүнийг бага бүхэл шүүс гэдэг.

Айл болгон бол ууц тавих гээд байдаг нь XIX зууны сүүл үед Богдын хүрээ, түүний эргэн тойрны баячуудын өрсөлдөөнөөс  дэлгэрсэн зүйл юм.


САР ШИНИЙН МЭНДЛЭН ЗОЛГОХ ЁС

-Цагаан сарын шинийн нэгний өглөө мөр гаргах нь Монголын заншил уу? буддын заншил уу?
-Уг нь монголчууд ч бас сайн зүгт зүглэх заншилтай байсан. Дээр үедээ гэрийн эзэн голдуу сайн зүгт зүглэдэг ёс байсан. Сүүлд нь  бурханы шашны үрийн зурхай нэвтэрснээс хойш буддын ёсны заншил болсон.

-Хүмүүс золгохдоо хэлдэг үг ч бас утга учиртай байдаг. Энэ талаар?
-Цагаан сарын шинийн нэгний өглөө эртлэн босоод эзэн сүлдэндээ мөргөдөг. Хөдөө газар бол ялангуяа хот айлын ойр орчмын өндөрлөг уул толгойн орой дахь овоон дээр гараад цай сүүнийхээ дээжийг өргөөд нэн ялангуяа төрийн сүлд аль зүгт байна тэр зүгт голдуу сацал идээгээ өргөдөг.

Энэ бол төрөө дээдлэх монголчуудын уламжлалтай холбоотой. Үүний дараа хамгийн ахмад настныдаа хот айлаараа ороод золгодог. Монголчуудын энэ ёслол бол ахмад настнаа хүндлэх гол утгатай юм шүү. Тэгээд орж золгохдоо тэр ахмад настантай ивээл жилтэй хүн түрүүлж амрыг нь асууж золгодог.

Амар эрэх гэдэг бол монголчуудын хувьд их утга учиртай зүйл. Хүүхэд арван гурван наснаас эхэлж хүний амрыг асуудаг. Насаар залуу нь “Та амар байна уу”, “Та амар айлдаж байна” гэхчлэн мэндчилнэ. Үүнийх нь хариуд "Мэнд ээ, амар сайн уу" гэж ахмад настан нь хэлээд золгодог. Түүнээс ахмад настан нь дүүмэд хүнийг “амар байна уу” гэж  амар эрэн мэндлэх учиргүй.

-Хадагтай болон хадаг барьж золгож байгаа үед яах билээ?
-Хадаг барьж золгох, хадагтай золгох гэж хоёр ондоо юм байна. Цагаан сарын хадаг голдуу цагаан өнгөтэй байдаг. Дээр үед бол хурганы арьсаар голдуу золгож байсан юм билээ. Хадгаа гурав нугалаад амыг нь золгож байгаа хүн рүүгээ харуулж, баруун гарынхаа ядам хуруунд хадагныхаа үзүүрийг гурав ороон доош нь унжуулсан бол хадагтай золгож байгаа юм. Энэ нь хадаг өгч байгаа юм биш зүгээр л хүндэлж золгож байгаа гэсэн үг.

Харин тэр хадгийг эрхий хурууныхаа угт тулгаад дэлгэн золгож байгаа бол энэ хадгийг танд өргөж байна гэсэн үг. Ихэвчлэн өөрийн төрсөн аав ээж, өвөө эмээ гэх мэт их ойрын хүндээ, эсвэл номын багшдаа хадаг барьж золгоно.

Ингээд золгосныхоо дараа заавал хөөрөглөж мэндчилнэ. Цагаан сар гэдэг маань жилийнхээ хамаг л бэлгэ дэмбэрэлтэй үгсээ хэлэлцдэг үе юм. Хөөрөг солилцдогийн гол утга нь баярын бэлгэдэлт өдөр бие биедээ эрдэнийн зүйлийг харилцан бэлэглэж байгаа гэсэн утгатай. Өөрөөр хэлбэл, тухайн жилдээ эд эрдэнээр элбэг байгаарай гэсэн  утга юм.

-Мөнгө барьж золгох шаардлага байдаг юм уу. Эсвэл энэ нь зүгээр л хувь хүний асуудал уу?
-Мөнгө төгрөгийг хамгийн ойрын хүмүүстээ өгч болох юм. Түүнээс газар сайгүй мөнгө тараах тийм утга анхнаасаа байгаагүй. Ялангуяа уул овоон дээр мөнгө тавихаа болих хэрэгтэй. Төрийн бэлгэдлийг тэгж хээр гадаа хаяж болохгүй.

-Хүмүүс золгохдоо архи барьж золгох мөн бурханд тавих нь бий энэ зөв үү?
-Архийг бурханд тавьж болохгүй. Хэзээ нэгэн цагт хэрэглээрэй гэсэн ерийн байдлаар өгч болно.

-Цагаан сараар даага далантай бяруу булчинтай гэхээс өөр ямар ерөөлийн үгс хэлэлцдэг вэ?
-Тэр чинь цагаан сарын гол мэндчилгээ юм. Хөөргөө чигчий хуруугаар ёроолыг нь дэмнээд, долоовор, дунд, ядам гурван хуруугаараа түшиж барьдаг. Тэр гурван хуруу нь тэнгэр, газар, лусыг зааж, энэ гурван ертөнцийн эрдэнэсийг солилцож байна гэсэн үг. Ингэж барих үедээ мэндчилгээнийхээ үгсийг хэлэлцдэг. Хүний мэнд, сүргийн мэнд гэж хоёр зүйлийн мэнд байна. 

Хуучин жил хангирсч
Шинэ жил шилжирч
Хөгшид, хүүхэд хөрстэй
Сайхан шинэлж байна уу

гэдэг нь хүний мэнд. Хөгшид хүүхэд гэдэг нь аль ч улс орны хамгийн анхаарч байгууштай эмзэг  хэсэг. Хүн амын дундах насны хоёр хязгаараар бүх хүнээ төлөөлүүлэн мэндийг нь асууж байна.

Даага далантай, бяруу булчинтай
Төлөг сүүлтэй, тором бөхтэй

Борлон хэрсэнтэй, өн тарган өег цатгалан 
Сайхан шинэлж байна уу

гэдэг нь сүргийн мэнд. Онд мэнд бүрэн орсон хоёр настай малаар бүх сүргээ төлөөлүүлэн мэндчилж байна. Учир нь монгол соёл иргэншлийн хамгийн том ололт бүтээл бол монгол  мал сүрэг юм. Урьд нь байгаль дэлхий дээр монгол мал гэдэг амьтан байгаагүй, олон зуун, мянган жилийн сонгон үржүүлгийн туршлага дээр үндэслээд монгол мал сүрэг гэдэг хүний соёлын бүтээл гарсан. Тэр соёлын бүтээлээрээ мэндчилж байна.

-Гэхдээ надад даага байхгүй шүү дээ?
-
Чамд мал байх эсэх нь ерөөсөө хамаагүй.  Чи монгол хүн мөн л бол энэ газар нутагт энх тунх амьдарч ирсэн амьдралын гол эх сурвалж нь мал аж ахуй юм. Малынхаа ашиг шимээр хооллож, хувцаслаж, орон гэрээ бүрж, баяр цэнгэлээ хийж, бусад бүх эд эрдэнэсийг ч түүгээрээ л арилжиж сольж авдаг.

Монголын мал аж ахуй дэвжиж байвал чи бүх юмтай байна гэсэн үг. Хэдэн мянган жил хоёр их гүрний дунд энэ л соёл иргэншлийнхээ аяч буянаар тусгаар улс гүрэн болж, өлсөлгүй, дааралгүй гандаж гундалгүй өдий хүртэл тэсч үлджээ. “Надад даага, тором байхгүй шүү дээ надад хамаагүй” гэдэг монгол хүн байж болохгүй. Мал аж ахуй байхгүй байсан гээд төсөөлөөд үз дээ. Энэ их урт цаг хугацаанд бид юу идэж ууж, юуг өмсч зүүж  амьдрах сан билээ?

-Сүүлийн үед малчдаа жаахан ад үзэх гэсэн хандлага гарах болсон. Нээрээ л мал ахуйгүйгээр Монгол нутгаа төсөөлөхийн аргагүй юм байна.
-Үүн шиг мунхаг зүйл байхгүй. Тэгвэл бүгдийг нь алга хийчихээд амьдраад үз л дээ. Махгүйгээр, сүү цагаан идээгүйгээр, айраггүйгээр байгаад үз. Наад зах нь гадаадын зочид ирэхэд юугаа сөгнөх вэ.


САР ШИНЭЭР ХУВЬ ХИШИГ ТАРААХ ТУХАЙД

-Сар шинээр бэлэг тараах гэж нэг асуудал байна. Юу өгөх вэ, ямар зарлага гаргах вэ гээд л маргаан үүсгэнэ. Бид өөрсдөө сар шинийн баяраа хүндрүүлээд байдгийн нэг шалтгаан нь энэ бэлэг юм. Та юу гэж бодож байна?
-Уламжлал ёсоороо энэ бол бэлэг биш "хувь" юм. Нэн ялангуяа эцэг эх нь үр хүүхдэдээ, өвөө эмээ нь ач гуч нартаа идэх, эдлэх юмаарр дутах вий гэсэн санаагаар хувь хишиг өгдөг. Хүн болгонд өгөхгүй байж болно. Гэхдээ өөрийн үр хүүхэд, ач зээ нартаа заавал өгөх ёстой. Намайг багад “хүүхдийн бэлэг өгөөрэй” гэж  хэлж байгаагүй "хүүхдийн хувийг дутаав, хувийг нь өгсөн үү" л гэж асуудаг байсан.

Өнөөдөр бэлэг гэдэг утгатай болчихоороо үндсэн утгаа алдчихсан. Өнгийн хувьд цагаан цайвар өнгөтэй, тооны хувьд гурван ширхэг байх ёстой. Гурван ширхэг ёотон, ааруул өгсөн ч болно. Бэлгэдэл нь байж байвал их бага нь хамаагүй. Сар шинээр том хар жийп машин бэлэглэлээ гэж бодьё. Та нарт бол их л сайхан бэлэг санагдах байх. Гэтэл энэ бол маш муу бэлэг юм. Монголчууд ер нь ямар ч зүйлийн утгыг  их чухалчилдаг хүмүүс шүү дээ.

-Тэгвэл тамхи бэлэглэх бол их муу юм байна шүү дээ. Эрүүл мэндийг нь хохироох зүйлийг нэгэндээ бэлэг болгож өгнө гэхээр.


ЕРӨӨСӨӨ ГУРАВ ХОНОГ БЭЛГЭДЛИЙН ЕРТӨНЦДӨӨ АМЬДАРНА Л ГЭСЭН ҮГ

-Эмээ маань амьд сэрүүн үедээ сар шинээр ирсэн зочид гурван өрөө дүүрэх үест бүгдийнх нь чимээг намжааж байгаад хэн нь хэн болох талаар танилцуулж, хэдэн хүн тэр жилд мэндэлсэн, ураг удам хэрхэн тэлсэн талаар танилцуулж ярьдаг байлаа. Сар шинийн баярын гол утга учир нь үүнд л оршдог юм болов уу гэж боддог.
-Цагаан сарын бас нэг зорилго бол ураг удмаа мэдэлцэх ёс байдаг. Ураг удмаа мэдсэн бол хоорондоо гэрлэж болохгүй, удам ургийн биш хүнтэй гэрлэж байгаарай гэсэн утгатай юм. Энэ нь нөгөөтэйгүүр нэг зүйлийн хүн амын тооллого болдог.

-Сүүлийн үед хүмүүс төрөл саднаараа нийлээд ресторан зоогийн газарт тэмдэглэдэг болоод байгаа та үүнийг юу гэж бодож байна?
-Болж байна. Ингэж өв уламжлалаа алдахгүйгээр  орчин үеийн болгож болно шүү дээ.

Үг хэлний болоод үйл хөдлөлийн бэлгэгүй дохио зангаа үзүүлж хэлж болохгүй.

-Сар шинийн өглөө цээрлэх ёс гэхээр бие бие рүүгээ дайрч давшлахгүй, муудалцахгүй  гэх мэт энгийн зүйлүүд байдаг. Үүнээс өөр юу байх вэ?
-Үг хэлний болоод үйл хөдлөлийн бэлгэгүй дохио зангаа үзүүлж хэлж болохгүй.   Өөрөөр хэлбэл “байхгүй, үгүй, алга, хоосон” гэх мэт үгнүүдийг амнаасаа гаргахгүй байх учиртай. Дандаа элбэг баян, их олон гэх мэт юмыг  үргэлж байгаа утгаар нь ярина.

Мөн хүнийг долоовор хуруугаараа чичилж  ярих мэтийн хориотой дохио занга үзүүлж болохгүй. Түүнчлэн гэр хүрээний доторхийг маш сайхан цэвэр цэмцгэр байлгах ёстой. Учир нь тэр айл жилийн турш хир буртаггүй, цэвэрхэн байна гэсэн үг. Мөн болж өгвөл шинэ дээл хувцас өмсөх хэрэгтэй.

Энэ нь шинэ юм эдэлж хэрэглэж явахын, гадаад өнгө зүс сайн сайхан явахын бэлгэдэл юм. Ерөөсөө гурав хоног, арван тав хоног бэлгэдлийн ертөнцдөө амьдарна л гэсэн үг. Жилдээ нэг л удаа болно шүү дээ. Энэ бол монголчуудын бэлгэдлийн сэтгэлгээний онцлог юм даа.

-Зарим айл шинийн гурванд багтаад үсний найр хийчихдэг. Цагаан сараар давхар найр хийж болдог юм уу?
-Хуучин уламжлалаар бол цагаан сараар үсний найр хийж байгаагүй. Ер нь  бүстэй хүүхдийг бол 3, 5 настайд нь бугын дуунаар даахийг нь үргээдэг,  бүсгүй хүүхдийг бол 2, 4, 6 настайд нь хөхөөн дуунаар даахийг нь үргээдэг заншил бий. Үүнийг л чухалчилдаг. Тийм ч учраас уламжлал ёсоор цагаан сараар үсний найр хийж байгаагүй гэж бодож байна.

-Шинийн 15-ны дотор засал номоо хийлгэх ёстой гэдэг. Энэ талаар?
-Засал ном хийлгэнэ гэдэг бол бурхны шашны зан үйлтэй холбоотой.

-Цагаан сарын баяраар “ингэх ч ёстой, тэгэх ч ёстой” гэсээр байтал зардал нь даахын аргагүй болчихдог. Хөөрхий хөгшчүүд тэтгэврийн зээл хийх гэж дугаарлаад л. Үүнээс үүдээд ч юм уу одоогийн зарим залуус цагаан сарыг их төвөгшөөх болсон байх.
-Хотжиж, олон хүнтэй болсон газрын нэг зовлон л доо. Миний түрүүний хэлдэгээр бэлгэдлийн утгаа л хадгалж байвал их амархан хийх боломж зөндөө бий. Наад зах нь л хүүхдүүдэд дэвтэр харандаахан өгсөн ч хамгийн сайн бэлэг болно. Эрдэм номыг монголчууд эртнээсээ хүндэлж дээдэлж ирсэн улс.

-Ярилцлага өгсөн танд баярлалаа. Та сар шинэтэй холбогдуулаад залуустаа хандаад юу хэлэх вэ?
-Би үүнтэй уялдуулаад өөрт тохиолдсон нэг зүйлийн тухай ярья. 1985 оны хавар Парисын дорно дахины хэл иргэншлийн сургуульд би зочин багшаар очоод франц болон бусад өрнөдийн орнуудаас монгол хэл суралцах гэсэн хүмүүст хичээл заахаар боллоо. Монгол багшийн сургаар арав гаруй хүн ирээд сууж байна.

Тэгээд би өөрийгөө танилцуулаад “Монгол улсаас ирлээ” гэсэн чинь хамгийн арын суудалд байсан залуу хөвгүүн гараа өргөөд “танаас юм асууж болох уу” гэнэ. “Бололгүй яахав” гэхэд "Би Монгол улс гэдгийг газрын зураг дээрээс их удаан хайгаад сүүлд нь хаанаас олсон гээч. Орос, Хятад гэдэг хоёр аварга гүрний дунд байдаг юм байна. Энэ урт удаан түүхийн хугацаанд та бүхэн яаж энэ хоёр аваргын дунд тэсч үлдсэн бэ?" гэж байна. Анх ирсэн багшийг хэлэх үү, залуу зандан байсныг хэлэх үү ямар ч байсан хүнд хариу хэлэх хэрэгтэй боллоо. Тэгээд би "за, энэ бүхэн бол манай соёл  иргэншлийн л ач буян байгаа  юм даа" гэдэг хариуг хэлсэн.

Тэр цагаас хойш өнөөг хүртэл би энэ асуултанд зөв хариулсан болов уу, буруу хариулсан болов уу гэж гучаад жил бодож байна. Бодох тусам хариу маань зөв байжээ гэдэг нь ямар нэгэн байдлаар батлагддаг. Үнэхээр л бид өөр соёл иргэншилтэй байсан бол энэ хоёр их гүрний аль нэгэнд нь уусаад алга болох байсан болов уу гэж боддог.  

Монгол угсаатны хувьд олон мянган жилийн өмнөөс өдий хүртэл уламжилж ирсэн бэлгэдлийн цогцлол болсон цорын ганц үндэсний баяр бол цагаан сар. Тийм ч учраас монгол үндэстэн гэж оршмоор байвал жилдээ ганц удаа ёсолдог баяраараа ёсолсон шиг ёслоод, байр баясгалан болгож магнайгаа тэнийлгэж болно биз дээ. Үүнийг л би залуучуудаас хүсч байна. Католик шашинтнууд л гэхэд цаглабарын өдөр болгон нэг баяртай байдаг юм билээ. Ямар тийм зүйл байгаа биш.

Түмэн олон минь сар шинэдээ сайхан шинэлээрэй.

-Баярлалаа.

скачать dle 12.0
51 Сэтгэгдэл

51 сэтгэгдэл

  1. supreme clothing

    2019/08/23 20:08:10

    I needed to create you the very small remark to say thanks a lot yet again on the awesome tips you've shown here. It has been pretty open-handed of people like you to supply without restraint all that a lot of folks could possibly have made available for an electronic book in making some money for themselves, most notably considering the fact that you could have done it in the event you considered necessary. The tactics likewise acted like the easy way to be certain that someone else have the same zeal just like my personal own to understand very much more when considering this condition. Certainly there are millions of more enjoyable periods in the future for people who find out your website. supreme clothing http://www.supremeoutlets.us.com

    I must voice my gratitude for your generosity giving support to people that actually need help with this one issue. Your special dedication to passing the message along had become amazingly good and have usually empowered regular people just like me to arrive at their ambitions. This invaluable report means a whole lot to me and further more to my mates. Many thanks; from each one of us. nike air max http://www.air-max.us.com

    My husband and i have been really relieved that Edward managed to complete his investigations from your precious recommendations he discovered while using the web site. It is now and again perplexing to simply always be giving away information which usually some other people might have been trying to sell. And we all realize we've got the website owner to appreciate for this. The specific explanations you made, the easy website navigation, the relationships you will make it easier to engender - it's most sensational, and it's letting our son in addition to us understand the subject matter is exciting, which is certainly really essential. Thanks for all! jimmy choo shoes http://www.jimmychoo-shoes.us.com

    I simply needed to say thanks again. I do not know the things that I would've achieved without the type of information shared by you regarding such area. Previously it was a difficult situation in my position, nevertheless finding out the well-written form you treated it made me to jump with happiness. I'm just happier for the guidance and even hope you really know what a great job you are always undertaking training the rest thru your website. I know that you've never met all of us. supreme new york http://www.supremenewyork.us.com

  2. timberland shoes

    2019/08/24 17:08:55

    I am commenting to let you know what a exceptional encounter my cousin's girl enjoyed reading through your blog. She even learned such a lot of details, most notably what it is like to possess a very effective helping heart to get other individuals very easily know just exactly specified advanced topics. You truly did more than visitors' desires. I appreciate you for imparting these helpful, trustworthy, educational and easy tips about the topic to Mary. timberland shoes http://www.outlettimberland.us.org

    I wish to express thanks to the writer just for bailing me out of this particular difficulty. Because of researching through the the web and meeting notions which were not helpful, I figured my life was gone. Being alive devoid of the strategies to the difficulties you've fixed as a result of your entire article content is a crucial case, and those that might have in a negative way affected my entire career if I had not discovered your site. Your good knowledge and kindness in taking care of the whole thing was tremendous. I don't know what I would have done if I had not come across such a solution like this. I can also at this point look forward to my future. Thanks for your time very much for this skilled and result oriented guide. I will not think twice to recommend your site to any person who should receive tips on this topic. jordan 11 http://www.jordan11retro.us.com

    My wife and i ended up being lucky Louis managed to conclude his basic research via the precious recommendations he discovered from your own weblog. It's not at all simplistic just to possibly be making a gift of strategies many people might have been trying to sell. We take into account we have the website owner to give thanks to because of that. The entire explanations you've made, the easy site navigation, the relationships your site aid to create - it's got everything remarkable, and it is aiding our son and the family imagine that this situation is fun, which is truly fundamental. Many thanks for all the pieces! michael kors handbags http://www.michaelkorshandbagsus.com

  3. lebron 11

    2019/08/25 21:08:40

    Thank you a lot for giving everyone remarkably nice opportunity to read critical reviews from this site. It's usually very ideal and jam-packed with a great time for me personally and my office co-workers to search your website at the very least 3 times in a week to read the fresh issues you have got. And of course, I'm usually pleased concerning the staggering methods served by you. Some 4 tips in this posting are in reality the best we have all had. lebron 11 http://www.lebronjames-shoes.us.com

    I simply wanted to compose a word in order to appreciate you for some of the remarkable tactics you are placing at this website. My time intensive internet look up has finally been rewarded with good quality points to share with my friends and classmates. I 'd believe that many of us website visitors are really blessed to live in a fabulous network with so many perfect people with very helpful tips. I feel quite fortunate to have come across your site and look forward to so many more pleasurable moments reading here. Thanks a lot once again for a lot of things. nike air max 90 http://www.airmax90.us.org

    I enjoy you because of all of the labor on this web page. My aunt enjoys participating in internet research and it's really easy to understand why. Most of us notice all regarding the lively ways you deliver insightful thoughts via the blog and boost contribution from the others about this idea plus my daughter is undoubtedly understanding a great deal. Have fun with the remaining portion of the new year. You're the one performing a fabulous job. air force 1 http://www.nikeairforce1.us.com

  4. jordan shoes

    2019/08/26 19:08:19

    I definitely wanted to send a simple word in order to thank you for those wonderful tricks you are writing on this site. My time consuming internet lookup has at the end of the day been paid with good quality facts and strategies to go over with my visitors. I 'd declare that most of us site visitors actually are undoubtedly blessed to exist in a great community with so many special professionals with insightful advice. I feel pretty grateful to have seen the webpages and look forward to tons of more exciting times reading here. Thanks a lot again for everything. jordan shoes http://www.shoesjordan.us.com

    I am just writing to let you know what a perfect encounter our princess experienced visiting your blog. She noticed a lot of pieces, with the inclusion of how it is like to possess a marvelous teaching mood to get most people easily grasp several multifaceted matters. You actually did more than my desires. Many thanks for giving these priceless, trustworthy, explanatory and cool thoughts on that topic to Jane. coach outlet http://www.coachoutletsfactory.com

    Thanks a lot for providing individuals with an exceptionally terrific possiblity to read in detail from this site. It is usually so pleasing and also jam-packed with fun for me and my office peers to visit your web site on the least thrice a week to read through the newest items you have got. Of course, I'm so usually motivated for the great concepts you give. Selected 3 points on this page are definitely the most effective we have all ever had. air max 2018 http://www.nikeairmax2018.us.com

  5. nike air max 270

    2019/08/27 09:08:22

    I happen to be writing to let you be aware of what a incredible experience our child went through going through your web site. She noticed lots of pieces, including what it's like to have an incredible giving heart to make others without difficulty know precisely specific advanced subject matter. You really exceeded visitors' expectations. Thank you for supplying such essential, safe, educational and in addition cool guidance on this topic to Gloria. nike air max 270 http://www.nike270.us

    I precisely needed to thank you so much all over again. I am not sure the things I could possibly have undertaken in the absence of the type of concepts documented by you regarding such industry. It previously was a real scary issue in my circumstances, but considering the very well-written strategy you treated that forced me to weep over happiness. I'm just happier for the assistance and then hope you really know what an amazing job you are carrying out training people today all through your websites. I know that you have never met any of us. yeezy 500 http://www.adidasyeezy500.us.com

  6. michael kors outlet online

    2019/08/28 02:08:03

    I actually wanted to construct a brief comment so as to appreciate you for all of the awesome tactics you are giving out at this site. My rather long internet lookup has at the end of the day been compensated with extremely good facts to talk about with my relatives. I 'd mention that we readers actually are undeniably blessed to dwell in a fabulous network with very many special individuals with good strategies. I feel truly fortunate to have used your webpages and look forward to some more excellent moments reading here. Thanks again for everything. michael kors outlet online http://www.outletonline-michaelkors.us.org

  7. fila

    2019/08/28 15:08:26

    A lot of thanks for all of the hard work on this web site. My niece delights in conducting internet research and it's easy to see why. Most of us notice all about the lively way you create priceless techniques through the web blog and therefore invigorate response from the others on this idea while our favorite princess is truly understanding a whole lot. Have fun with the remaining portion of the new year. You are always conducting a really great job. fila http://www.filashoes.us.org

    I wanted to post you this little word to give many thanks as before on your gorgeous solutions you've featured in this article. It has been simply generous of people like you to supply easily precisely what many individuals might have supplied as an ebook to make some money for their own end, primarily considering that you could possibly have done it in the event you considered necessary. The techniques likewise worked to provide a great way to fully grasp that someone else have the same dreams much like mine to understand much more in regard to this issue. I'm sure there are several more fun moments up front for folks who scan through your website. yeezy boost http://www.yeezyboost.com.co

  8. coach outlet

    2019/08/29 20:08:01

    I wanted to write you this little bit of observation so as to give many thanks once again just for the pretty things you have shared on this site. It has been so extremely open-handed of you to convey extensively all a few individuals might have marketed for an e-book to generate some dough for their own end, most notably seeing that you might have done it if you ever decided. The techniques also acted to be the easy way to be sure that the rest have the identical eagerness just as my own to know whole lot more pertaining to this matter. I'm sure there are a lot more enjoyable moments in the future for those who see your blog. coach outlet http://www.coachoutletsfactory.com

    I want to express thanks to you for bailing me out of this particular incident. Because of browsing throughout the world-wide-web and coming across things that were not powerful, I assumed my life was over. Existing devoid of the approaches to the issues you have fixed through your entire site is a critical case, and the kind that might have adversely damaged my entire career if I had not noticed your web site. Your main competence and kindness in controlling everything was very useful. I'm not sure what I would have done if I hadn't come upon such a point like this. I can also at this moment look ahead to my future. Thank you so much for your impressive and amazing help. I will not think twice to suggest the website to any individual who should receive support on this subject. balenciaga http://www.balenciagashoes.us.com

    I simply needed to appreciate you yet again. I'm not certain the things that I could possibly have done without these strategies revealed by you on that subject. It was before a distressing scenario in my view, nevertheless taking note of the very well-written strategy you solved that made me to jump with gladness. Now i'm grateful for the guidance and hope you find out what a powerful job you have been getting into teaching other individuals using your webblog. Probably you haven't met all of us. moncler http://www.monclerjackets.us

    My wife and i felt now peaceful that Chris managed to finish up his studies out of the ideas he received using your web pages. It's not at all simplistic just to possibly be giving away steps that many other people have been selling. And now we acknowledge we need you to give thanks to for this. Most of the illustrations you have made, the straightforward site navigation, the relationships you can assist to engender - it's most powerful, and it is leading our son and the family consider that that theme is interesting, and that is especially vital. Thank you for everything! cheap nfl jerseys china http://www.nfljerseys.us.org

  9. nike epic react

    2019/08/30 18:08:56

    Thanks so much for providing individuals with such a breathtaking chance to discover important secrets from this website. It really is very amazing and jam-packed with a good time for me personally and my office friends to search your blog minimum 3 times weekly to find out the latest tips you have. Not to mention, I'm certainly fulfilled with your extraordinary creative concepts you give. Some 1 ideas in this post are truly the finest I've had. nike epic react http://www.nikereact.org

    I enjoy you because of your own effort on this site. Kim take interest in conducting investigations and it's really simple to grasp why. Most of us know all about the powerful form you convey helpful tips and hints on the blog and invigorate participation from others on this article while our own simple princess is always being taught a great deal. Take advantage of the rest of the year. You're the one doing a fantastic job. bape hoodie http://www.bape-hoodie.us.com

    I would like to get across my gratitude for your generosity giving support to individuals who should have help with this matter. Your real dedication to getting the message all around had become unbelievably advantageous and have constantly helped most people just like me to realize their targets. The important report entails a great deal a person like me and further more to my fellow workers. Thanks a ton; from all of us. michael kors factory outlet online http://www.michaelkorsfactorystore.com

  10. kd 10

    2019/08/31 12:08:41

    I simply wanted to jot down a simple message to be able to appreciate you for all of the awesome ideas you are giving out on this site. My time-consuming internet investigation has at the end been honored with good quality facts to talk about with my partners. I 'd claim that most of us website visitors actually are very much fortunate to dwell in a perfect site with so many lovely individuals with insightful tactics. I feel very blessed to have used your webpages and look forward to really more awesome moments reading here. Thanks a lot once more for all the details. kd 10 http://www.kd-10.us

    I have to show my thanks to this writer just for rescuing me from such a crisis. After browsing through the the web and getting notions which are not beneficial, I believed my entire life was gone. Being alive minus the answers to the difficulties you have sorted out all through your main posting is a crucial case, and the kind which may have in a negative way damaged my entire career if I hadn't discovered your web site. Your primary natural talent and kindness in handling the whole thing was valuable. I'm not sure what I would have done if I hadn't come across such a step like this. I can at this moment look ahead to my future. Thank you very much for your high quality and effective guide. I will not think twice to refer your site to any person who desires assistance on this subject. nike vapormax http://www.nike-airvapormax.com

  11. supreme new york

    2019/09/01 12:09:04

    I simply wanted to develop a quick word to be able to express gratitude to you for these wonderful recommendations you are posting on this site. My extended internet investigation has finally been honored with good quality facts and techniques to go over with my good friends. I would repeat that many of us website visitors actually are very endowed to exist in a perfect community with many brilliant people with beneficial methods. I feel very blessed to have encountered the site and look forward to many more amazing moments reading here. Thanks once more for everything. supreme new york http://www.supremenewyork.us.com

    I would like to show thanks to the writer for bailing me out of this particular crisis. After searching throughout the the net and finding methods that were not helpful, I assumed my life was done. Existing minus the strategies to the difficulties you've sorted out as a result of your main website is a critical case, and the ones which could have in a wrong way damaged my career if I had not noticed the website. Your own knowledge and kindness in taking care of a lot of stuff was important. I don't know what I would've done if I hadn't come upon such a solution like this. It's possible to at this moment look forward to my future. Thanks for your time so much for the expert and effective guide. I will not be reluctant to refer your blog post to anybody who should get assistance on this subject. hermes http://www.hermes-handbags.us.com

    Thank you so much for giving everyone an exceptionally pleasant opportunity to check tips from this website. It can be very pleasing plus jam-packed with amusement for me and my office mates to visit your web site at minimum 3 times in one week to find out the fresh guidance you have. And definitely, we're certainly impressed with the striking thoughts you serve. Certain 4 ideas in this article are indeed the most effective I have ever had. curry shoes http://www.curry4.net

  12. off white clothing

    2019/09/02 20:09:44

    My spouse and i ended up being really ecstatic that Michael could deal with his researching from your ideas he came across out of your web pages. It's not at all simplistic to simply happen to be handing out solutions which usually the others may have been trying to sell. We acknowledge we have got you to thank because of that. All the illustrations you have made, the easy web site menu, the friendships you can make it easier to promote - it's got everything exceptional, and it is letting our son in addition to the family understand the subject is fun, and that's truly vital. Many thanks for all the pieces! off white clothing http://www.offwhite.us.com

    A lot of thanks for all your valuable efforts on this web site. Kate enjoys getting into internet research and it's easy to see why. Many of us hear all regarding the powerful mode you convey helpful tips on your website and as well recommend contribution from other individuals on this content so our child has been being taught a lot. Enjoy the remaining portion of the year. You are performing a fantastic job. curry 5 http://www.curry5shoes.net

    I have to voice my affection for your kind-heartedness in support of persons that have the need for help on this particular subject matter. Your special dedication to passing the solution all-around came to be surprisingly productive and have specifically enabled workers just like me to achieve their ambitions. Your own warm and helpful hints and tips denotes a great deal to me and especially to my mates. Regards; from each one of us. nike air max http://www.nikeairmax2018.us.com

    I'm also writing to make you know what a notable encounter my wife's princess undergone reading your site. She figured out such a lot of details, not to mention what it's like to possess a wonderful teaching nature to get men and women really easily fully grasp chosen hard to do subject areas. You actually surpassed my expected results. Many thanks for supplying such insightful, healthy, educational and even cool guidance on the topic to Evelyn. nike shox for men http://www.nike-shox.us.com

  13. michael kors outlet

    2019/09/03 15:09:33

    I wish to show some thanks to the writer just for bailing me out of such a setting. After exploring through the world wide web and seeing principles which are not powerful, I figured my life was done. Existing minus the answers to the problems you've solved by way of your main guide is a crucial case, and the kind which could have in a negative way damaged my career if I hadn't come across your site. Your own knowledge and kindness in controlling every item was vital. I don't know what I would have done if I had not come across such a point like this. I can now relish my future. Thanks so much for the high quality and amazing help. I will not be reluctant to refer your site to any person who should receive guidance about this matter. michael kors outlet http://www.michaelkorsfactorystore.com

    I not to mention my friends happened to be looking at the great items on your website and so all of the sudden developed a horrible suspicion I never expressed respect to the web site owner for those tips. Most of the people came certainly joyful to learn them and now have pretty much been taking pleasure in these things. Thank you for truly being so thoughtful and then for making a decision on some impressive subject matter most people are really desperate to be aware of. Our own honest apologies for not expressing gratitude to you earlier. jordan shoes http://www.jordanshoes.org.uk

    Thanks for your whole effort on this website. My mum loves working on investigation and it's really easy to see why. A number of us hear all about the powerful form you produce functional tactics via this website and even welcome response from some other people on that situation while our princess is truly discovering a whole lot. Take pleasure in the rest of the year. You're doing a brilliant job. yeezy 500 http://www.yeezy-500.us.com

  14. hermes belts for men

    2019/09/04 18:09:05

    I needed to write you this little bit of note in order to thank you as before just for the fantastic principles you've shown on this website. It is simply wonderfully generous with you giving unreservedly all that a lot of people would have marketed as an ebook to earn some bucks for themselves, particularly given that you might have tried it in the event you wanted. These techniques as well served as a easy way to know that most people have the same dream really like my personal own to know more when considering this condition. I'm sure there are numerous more enjoyable sessions up front for many who see your blog. hermes belts for men http://www.hermes-belt.us.com

    Thanks so much for providing individuals with remarkably remarkable possiblity to check tips from this site. It's always so brilliant plus jam-packed with fun for me and my office acquaintances to search the blog not less than 3 times in a week to read the fresh stuff you have. And lastly, I'm just actually astounded with the mind-blowing strategies you serve. Certain two ideas in this posting are ultimately the most suitable we have had. michael kors bags http://www.michaelkorshandbagsus.com

    My wife and i were really glad when Edward managed to do his homework from the precious recommendations he had through your web pages. It is now and again perplexing to simply continually be giving freely tips and tricks which men and women have been trying to sell. And we also do understand we need you to give thanks to for this. The illustrations you made, the simple web site menu, the friendships you can give support to promote - it's many unbelievable, and it's really letting our son in addition to our family recognize that the content is cool, and that is highly vital. Thank you for the whole thing! louboutin outlet http://www.louboutin-outlet.us.com

    I precisely had to thank you so much once again. I'm not certain what I could possibly have done in the absence of those opinions discussed by you relating to my concern. It had become an absolute frustrating matter in my opinion, however , being able to see this skilled approach you dealt with that took me to leap for gladness. I am just happier for this information and then pray you find out what a great job that you're doing teaching people by way of your website. Most probably you haven't got to know any of us. michael kors purses http://www.michael-kors-handbags.org.uk

  15. reebok outlet

    2019/09/05 08:09:49

    I simply wanted to jot down a quick comment so as to say thanks to you for all of the remarkable secrets you are placing on this site. My considerable internet look up has now been compensated with extremely good strategies to write about with my best friends. I would express that many of us readers actually are undoubtedly fortunate to exist in a fabulous place with so many marvellous professionals with valuable methods. I feel really fortunate to have come across your entire webpage and look forward to some more thrilling times reading here. Thank you once again for everything. reebok outlet http://www.reebokoutlet.us.org

    I precisely needed to thank you so much once more. I am not sure the things I could possibly have followed in the absence of these strategies documented by you directly on this concern. It actually was a very depressing circumstance in my opinion, however , being able to see the specialized way you solved the issue made me to leap over delight. I am happier for this guidance and then hope you recognize what a powerful job your are undertaking teaching the rest using your blog. Most probably you have never encountered all of us. ralph lauren sale http://www.polosralphlaurenuk.com

  16. nike air force 1 high

    2019/09/06 17:09:56

    I am just writing to make you understand what a perfect encounter my princess encountered reading through the blog. She mastered too many pieces, not to mention what it is like to have an amazing teaching style to have certain people effortlessly understand specific problematic matters. You really exceeded our expected results. Many thanks for rendering these good, trustworthy, informative and even unique guidance on your topic to Ethel. nike air force 1 high http://www.nikeairforce1.us.com

    I simply had to thank you so much once again. I am not sure what I would've implemented in the absence of these information shared by you about that theme. It became the alarming condition for me, however , noticing a well-written strategy you handled it made me to jump for gladness. I am just happier for this advice and then trust you really know what a powerful job you were undertaking educating the rest thru your blog. I am sure you've never got to know all of us. coach outlet online http://www.coachsonline.us.com

    I intended to post you that bit of word to help give many thanks again over the striking techniques you have contributed on this website. This is unbelievably generous with you to deliver publicly precisely what a number of people would have offered for an e-book in making some cash for their own end, notably considering that you could have done it if you desired. These tips as well served like the good way to recognize that the rest have the same fervor just like my own to find out more and more with regard to this matter. I'm certain there are lots of more fun opportunities in the future for those who look into your site. michael kors outlet http://www.michaelkors-outletonlines.us.com

    I precisely needed to thank you very much once more. I'm not certain the things I might have implemented without the strategies shown by you relating to this area. Previously it was a real fearsome difficulty in my circumstances, but discovering this professional technique you dealt with the issue forced me to leap for joy. I am happy for the information and thus wish you find out what a powerful job you happen to be getting into teaching men and women by way of your web page. I am certain you haven't met all of us. jordan shoes http://www.cheapjordans.us.org

  17. adidas nmd

    2019/09/07 15:09:25

    Thanks a lot for giving everyone an exceptionally superb opportunity to read in detail from this site. It is often so superb and packed with a great time for me personally and my office acquaintances to search your web site particularly 3 times in a week to learn the fresh things you will have. And indeed, I'm just actually satisfied considering the incredible tips and hints served by you. Some 2 points on this page are absolutely the most effective we have all ever had. adidas nmd http://www.adidasnmds.us.com

    My husband and i were quite satisfied when Albert could do his analysis using the precious recommendations he obtained through your web page. It's not at all simplistic to just be making a gift of helpful tips that many men and women may have been selling. So we see we need you to thank for this. The most important explanations you have made, the simple web site navigation, the relationships your site help foster - it's got mostly superb, and it's really making our son and the family reckon that that concept is fun, which is especially mandatory. Thanks for the whole thing! ralph lauren uk http://www.polosralphlaurenuk.com

    I am only writing to let you know of the beneficial discovery my princess encountered browsing your site. She noticed a wide variety of pieces, with the inclusion of what it is like to possess a wonderful helping heart to let the rest with no trouble learn several tricky topics. You truly surpassed visitors' desires. Thank you for giving the invaluable, safe, revealing as well as easy thoughts on this topic to Evelyn. nike air force 1 high http://www.nikeairforce1.us.com

  18. hermes belt

    2019/09/08 21:09:32

    Thank you so much for giving everyone remarkably nice possiblity to check tips from this site. It's usually very pleasant plus jam-packed with a great time for me and my office acquaintances to visit your site not less than thrice weekly to read the new items you have got. Not to mention, I'm so actually impressed with the beautiful principles you serve. Selected 1 tips in this article are truly the most efficient I have had. hermes belt http://www.hermes-belt.us.com

    I wish to show some appreciation to the writer for bailing me out of such a difficulty. As a result of scouting throughout the search engines and coming across strategies that were not beneficial, I believed my entire life was gone. Existing without the strategies to the issues you've resolved by way of your blog post is a crucial case, and those which might have badly affected my entire career if I had not encountered the blog. Your personal competence and kindness in taking care of everything was helpful. I'm not sure what I would've done if I had not come upon such a solution like this. I am able to at this point look ahead to my future. Thanks for your time very much for this reliable and results-oriented guide. I won't hesitate to propose your blog post to anybody who requires recommendations on this topic. kate spade handbags http://www.katespadehandbags-outlet.us.com

    Thanks so much for giving everyone remarkably splendid opportunity to read from this blog. It is always so brilliant and also stuffed with fun for me and my office acquaintances to search your website no less than three times a week to read the newest stuff you have. And definitely, I am also certainly amazed concerning the remarkable inspiring ideas served by you. Selected 4 tips in this post are completely the simplest we have all had. golden goose sneakers http://www.goldengoose-sneakers.us

    I intended to compose you a little bit of word to finally say thank you again about the splendid information you've discussed on this website. This has been quite tremendously open-handed with you to make unhampered precisely what many people could have marketed as an e book to generate some profit on their own, mostly since you could have done it if you ever wanted. These techniques additionally served like the fantastic way to realize that other people have the identical fervor the same as my own to know whole lot more with regard to this problem. I think there are several more pleasant instances ahead for folks who look over your website. goyard handbags http://www.goyard.us.com

  19. curry 6 shoes

    2019/09/09 16:09:17

    I am commenting to make you understand of the superb discovery my cousin's girl undergone studying the blog. She even learned a good number of details, which included how it is like to possess a great coaching mood to let men and women with ease comprehend chosen tortuous subject matter. You truly did more than visitors' expected results. Thank you for churning out such precious, trustworthy, edifying as well as cool tips on the topic to Sandra. curry 6 shoes http://www.curry6.net

    Needed to put you a little bit of word to help thank you again for all the extraordinary things you've shown on this website. It's quite open-handed of people like you to provide publicly what exactly most people might have made available for an electronic book to make some dough for their own end, primarily now that you could have tried it in the event you desired. The suggestions as well acted to be a good way to fully grasp that most people have similar desire much like mine to find out a good deal more related to this issue. Certainly there are several more enjoyable situations ahead for those who look over your blog. golden goose outlet http://www.goldengoose-outlet.us.com

    I precisely wanted to thank you very much all over again. I do not know what I would've followed without the type of creative concepts shared by you directly on such a concern. It was actually a depressing scenario in my circumstances, but seeing the well-written mode you solved the issue forced me to jump with fulfillment. I am happier for the work and in addition believe you recognize what an amazing job that you are putting in teaching the others via your website. I'm certain you have never encountered any of us. nike lebron 16 http://www.lebron16.us

  20. christian louboutin shoes

    2019/09/10 20:09:12

    Thank you a lot for giving everyone an extraordinarily remarkable opportunity to check tips from this website. It is often very pleasant and jam-packed with a lot of fun for me personally and my office acquaintances to search the blog no less than three times in 7 days to study the latest guidance you have got. And definitely, I'm just always astounded with all the amazing tips and hints you give. Certain 3 ideas in this post are unequivocally the very best we've had. christian louboutin shoes http://www.christianlouboutinshoessale.com

    I precisely needed to say thanks all over again. I am not sure the things I would have undertaken in the absence of these tips discussed by you regarding this situation. Certainly was a depressing condition in my view, but considering your professional way you managed it made me to jump over happiness. I will be thankful for the work and thus wish you are aware of a powerful job you were providing instructing people today all through your blog post. I am sure you've never encountered all of us. coach outlet store http://www.coachoutlets.name

    Needed to compose you one very little note so as to give thanks again relating to the spectacular tips you have discussed in this article. It was pretty open-handed with you to allow easily exactly what many of us might have marketed as an electronic book to end up making some bucks for themselves, particularly now that you might have tried it if you ever wanted. Those advice additionally acted to become a fantastic way to realize that the rest have similar interest the same as mine to understand somewhat more related to this issue. Certainly there are several more pleasurable opportunities ahead for those who start reading your site. westbrook shoes http://www.russellwestbrookshoes.us.com

    I truly wanted to write a small remark so as to say thanks to you for those pleasant guides you are giving at this website. My particularly long internet research has now been honored with awesome concept to share with my family and friends. I 'd believe that many of us readers are undoubtedly endowed to exist in a superb community with many brilliant individuals with helpful secrets. I feel really happy to have encountered the website page and look forward to many more amazing moments reading here. Thank you once more for a lot of things. kevin durant shoes http://www.kd-10.us

  21. adidas nmd

    2019/09/12 13:09:47

    My husband and i felt quite peaceful Peter could conclude his inquiry through the entire ideas he had through your web site. It's not at all simplistic just to happen to be freely giving steps which usually most people could have been trying to sell. We fully understand we need the blog owner to thank because of that. All the explanations you have made, the easy web site menu, the relationships your site assist to create - it's mostly overwhelming, and it's aiding our son and the family feel that the situation is thrilling, and that's very important. Thanks for everything! adidas nmd http://www.adidasnmdr1.us.com

    I want to point out my affection for your kind-heartedness supporting those people that really need assistance with this important content. Your special commitment to getting the solution all around has been amazingly effective and have made employees just like me to arrive at their ambitions. Your amazing useful instruction signifies this much to me and still more to my office workers. Best wishes; from everyone of us. irving shoes http://www.kyrieirving-shoes.us.com

    I really wanted to construct a word to be able to say thanks to you for those fantastic recommendations you are sharing here. My particularly long internet research has at the end of the day been compensated with pleasant facts and strategies to exchange with my colleagues. I 'd repeat that most of us site visitors are definitely fortunate to dwell in a perfect network with many perfect individuals with helpful plans. I feel very much privileged to have come across your weblog and look forward to so many more pleasurable moments reading here. Thank you again for everything. christian louboutin shoes http://www.louboutinshoes.co.uk

Сэтгэгдэл үлдээх

Явган зорчигч өөрөө удирддаг гэрлэн дохио өнөөдрөөс ажиллаж эхэллээ

Өнөөдөр, 16:16

Ё.Баатарбилэг: Сургалтын чанарыг сайжруулах ажил нэн тэргүүнд байх ёстой

Өнөөдөр, 16:14

Ротаричууд ТҮК-ийн ажилчдад дулаан хувцас бэлэглэлээ

Өнөөдөр, 16:10

Налайхын шинэ замын хөдөлгөөнийг энэ сарын 29-нд нээнэ

Өнөөдөр, 09:21

Мөрдөгч, хэсгийн төлөөлөгчөө хөсөр хаясан Монголын цагдаа

Өнөөдөр, 09:20

“Их Долоо”-гийн уулзалт болох газраар Дональд Трамп хувийн амралтын газраа шалгаруулжээ

18/10/2019, 10:18

"Монгол экспорт экспо-2019"-д 100 гаруй ААН оролцож байна

18/10/2019, 10:16

“Тавь гаруй жилд бид юу эсийг үзэж, хамт өнгөрүүлсэн гэх вэ”

17/10/2019, 19:20

БРАВО: Монголын баг хүрэл медаль хүртлээ

17/10/2019, 19:10

Дуучин Т. Ариунаа хөлбөмбөгийн үнэнч фанат

17/10/2019, 19:07

Нэвтрүүлэгч Чимгээ залуу сайхан харагддаг нууцаа хуваалцлаа

17/10/2019, 09:45

Таны тэтгэвэр зээл авахад биш өдрийн хоолоо залгуулахад л хүрэх юм байна гэдэг

17/10/2019, 09:34

БУСДЫН ДУУГААР ДУУ ХИЙХИЙГ ХҮСЭЭГҮЙ ЗАЛУУХАН УРАН БҮТЭЭЛЧ ОХИНД ХҮМҮҮС АМ САЙТАЙ БАЙНА

16/10/2019, 17:28

24 Эмч, бэлгийн замаар дамжих халдвар болон халдварт өвчнөөс сэргийлэх чиглэлээр БНХАУ-д суралцана

16/10/2019, 17:17

Тамирчин О.Саруул самбо бөхийн дэлхийн аварга болжээ

16/10/2019, 16:59

"Талын түмэн адуу" наадам ирэх сарын эхээр болно

16/10/2019, 16:58

“Түүх мартахгүй” киног бүтээхэд зориулж 500 сая төгрөгийг Засгийн газрын нөөц сангаас гаргахаар болов

16/10/2019, 16:53

"Дэлхийн хүнсний өдөр 2019" өдөрлөг зохион байгуулагдаж байна

16/10/2019, 16:41

Гэрлэх ёслолын ордонд 48 хос гэрлэлтээ батлуулав

16/10/2019, 10:12

Хагас мянган айл шинэ орон сууцанд орох батламж гардав

16/10/2019, 09:33

БНХАУ-ын шилдэг их сургуулиудыг танилцуулж байна

16/10/2019, 09:30

АНУ-ын мөсөн голууд 50 жилийн дараа устана

15/10/2019, 10:33

Ж.Мөнхбат: Нам томилгоог бүгдийг нь мессэж, е-майлээр авч байгаа шүү дээ

15/10/2019, 10:31

Чулуун нүүрс, алтны экспорт нэмэгджээ

15/10/2019, 10:19

Нийлэг уутыг хэрэглээнээс халж чадсангүй

15/10/2019, 10:14

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн вагоныг тогтмол явуулж эхэллээ

15/10/2019, 09:41

Орон сууцыг түрээслээд өмчлөх загвар олон оронд үр дүнгээ өгчээ

15/10/2019, 09:38

Хоёр орны сэтгүүлчдийн Өвөрмонгол орноор аялсан тэмдэглэл…

15/10/2019, 09:26

Улаанбаатар хотод хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ сүүлийн нэг жилд 10.5% өсжээ

14/10/2019, 17:51

Замын цагдаагийн газрын ойролцоох гүүрэн гарцын U turn буюу буцах эргэлтийн замаар хэрхэн зорчих вэ?

14/10/2019, 16:37

9/10/2018, 12:01

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

"Монгол бахархал" гэрэл зургийн үзэсгэлэнгээс

9/07/2019, 17:06

??? ??????? ????????? ???? ?????? ????????? ?????? ??????? ???

19/09/2018, 14:37

“ХИГАШИКАВА ОЛОН УЛСЫН ГЭРЭЛ ЗУРГИЙН ФЕСТИВАЛЬ”-Д МОНГОЛ СУРАГЧИД ХОЁРДОХ ЖИЛДЭЭ ОРОЛЦОХ ГЭЖ БАЙНА

30/07/2019, 13:58

Хятаны хосгүй үнэт үзмэрүүдийг дэлгэнэ

26/06/2019, 13:30

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ

8/08/2019, 16:13

“ХӨХ СУВД – 2019”

4/03/2019, 12:52

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

9/10/2018, 12:01

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

“ХӨХ СУВД – 2019”

4/03/2019, 12:52

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

Гэр бүлийн үнэ цэнийг мэдрүүлсэн урлан

26/02/2019, 16:04

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37

“Бүс ба зам” чуулга уулзалт

28/04/2019, 15:55

“Ялалт 70” хөшөөнд цэцэг өргөлөө

9/05/2019, 13:29

Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэнг сүүлчийн замд нь үдлээ

11/02/2019, 09:54

Автобусанд цахим картаар зорчоогүй иргэнийг 10, мөнгө авсан жолоочийг 25 мянган төгрөгөөр торгоно

27/01/2019, 15:43