iNet.mn дагах

Б.Мягмарсүрэн: Өлзийт хорооллыг монгол адууг дуусгадаг газар гэж би нэрлээд байгаа

Баянхонгор аймгийн уугуул аймгийн алдарт уяач, 6 дахь үеийн уран дархан, өндөр настан Б.Мягмарсүрэнтэй хурдан морины өнөөгийн дүр төрх, уламжлалт уяаны арга барил, угшил удам, үржлийн талаар халуун яриа өрнүүллээ.

-Монгол адууны үүлдэр угсааг сайжруулна хэмээн харийн үүлдрийн адуу хилийн чанадаас авчрах болсон. Үүнийг та хэрхэн үздэг вэ?  
-Монгол адууны үржлээр оролдох тийм ч сайн үйлс биш. Харин тэр харийн адуугаа тусад нь, морин тойруулгаа байгуулаад уралдуулж болно шүү дээ. Энэ асуудалд цэвэр монгол адуугаа авч үлдэх төр засгийн цогц бодлого үгүйлэгдэж байна. 
-Сүүлийн жилүүдэд өвөл, хаврын морины уралдааныг газар бүрт зохион байгуулж байна. Ер нь ийм уламжлал манайд байв уу?
-Өвөл өргөн хэмжээнд морины уралдаан зохион байгуулах нь тун зохисгүй. Харин монголчууд Цагаан сараар залуус унаж яваа мориороо л 10-20-иулаа багахан бооцоотой уралддаг уламжлал байсан. Морины уралдаан гээд байгаа болохоос уг нь энэ бол яг нарийндаа өв соёл шүү дээ. За бас, уядаг морио онгойлгодог нэг арга гэж болно. Энэ мэтээр монгол хүний бахархал, зан заншил, сэтгэлгээнд нь байдаг үнэт зүйл юм. Ер нь зургадугаар сарын 20 хүртэл, үржлийн үед нь азаргыг уяна гэдэг маш буруу. Сайн адууны генийн сан, удмыг нь авч үлдэх л чухал. Даага бас уралдуулаад байна. Төл амьтан хар чөмөгтэй байхад чөмгийг нь суулгахгүй уралдуулаад байж болохгүй л дээ. Бид нэг юманд анхаарах ёстой. Шинэчлэх ёстой гээд байдаг, шинэчлэх юм байна, бас шинэчлэхгүй ч юм байна л даа.
Уралдаан гэхээс илүүтэй, Монголын уламжлалт өв соёл, зан үйл хэмээх эрхэм зүйл оршиж байдаг. Уралдаан бол нэг өдрийн л бахархал, наадам шүү дээ. Монгол хүний төрөлх чанар гэж юм бий. Би одоо 70 нас хол давсан боловч, ямар ч хүний адууг нэг харсан байхад л, хойтон жил нь тухайн адуу цуваад явж өнгөрөхөд, аа тэгээд алхаж явсан тийм адуу байна гээд л эргээд санаж чадна. Магадгүй, би хойтон жил хүнийг нь танихгүй байж болно, харин адууг нь хараад, яг тэгээд алхаж явсан тэр адуу байна гээд таних жишээтэй. Тэгэхээр энэ бол монгол хүний цусанд нь оршиж байгаа хэрэг юм. Өө, тэдний адуу байна гээд азаргаа сольсон байх нь хамаагүй, тамгаар нь шууд л таньж мэддэг.

Өнөө үед энэ сайхан өв соёл ихээхэн алдагдаад байна уу даа?
Өнөөдөр малчдын зан заншил их өөрчлөгдөж, эд мөнгөнд ач холбогдол өгч, явцуу ашиг сонирхлоо өв уламжлалынхаа өмнө тавиад байна уу гэж их эмзэглэдэг. Монгол адуунд дээд хурд нь хэд байх нь огт хамаагүй, монгол адуу л уралдаж байх ёстой. Харин чанаржуулна гэдэг өөр асуудал. Гаднаас авчирч байгаа адуугаа, монгол адуутайгаа хольж байхаар тусад нь үржүүлээд морин тойруулгаа бариад олон улсын жишгээр тэр зэрэглэлийг нь тогтоогоод, дээд зэрэглэлийн таван морь, дунд зэрэглэлийн таван морь гэх зэргээр бооцоо тавиад уралдуулж яагаад болохгүй гэж. Энэ бол морин уралдааны спорт юм. Ер нь эцсийн эцэст аавынхаа мориор оролдож болохгүй л дээ. Аавынх нь хонь хариулдаг морь шүү дээ, өвлийн хүйтэнд ч эмээллээд уначихдаг. Аавыгаа явуулаад байгаа хэрэг л дээ. Хүн, хүн болж чадаагүйд хамаг учир байна. Энэ хэдэн уяачид чинь бусдаас өөр гэж боддог. Яагаад гэвэл, малтай харьцаад, малын дотоод ертөнцийг маш нарийн мэдэрч чаддаг. За яаж байна гээд ааваас асуухад, аав гэрээсээ нөмгөн гарч ирээд уяж буй мориныхоо нүд, бие, үсийг нь хараад л "Ээ дээ миний хүү, одоо уяа нь ихдэж байгаа бололтой" гэж хэлчихээд ороход л тэр бүхнийг нь судалсан хүний шинж шүү дээ. Тэгэхээр залуучууддаа захих зүйл бол, "Өтөл насанд хаях юм их бий, гэвч авах юм бүр их бий. Үндсэн оюуныхаа өв соёлыг өөрчлөх гэж бүү оролд, эхлээд өөрөө хүн бол" гэж хойч үедээ захиж хэлэх байна. ЕБС-ийн хүүхдийн хичээлийн сургалтын хөтөлбөрт эн тэргүүнд их олон мэдээллийг өгөөд байх нь хэр оновчтой вэ? Үнэн хэрэгтээ эхлээд тэдэнд хүн болох ухааныг л зааж сургах ёстой гэж би хувьдаа боддог юм. Яагаад вэ гэхээр, мөнгө, эрх мэдэл хараад нөхрөө худалдаж чадах хүн бол “Хүн” болж чадаагүйн л шинж юм. Би ийм зүйлийг хараад их эмзэглэдэг. “Хүн байна” гэдэг өөрөө ямар ч мэргэжил, боловсрол, ур чадвараас илүү эрхэм, үнэт зүйл гэдгийг өнөөдөр бид мартах учиргүй.
-Гийнгооны аялгуу төгс бус, ая дан нь сулбагар боллоо гэх шүүмжлэл гарах юм?
-Одоо манай баруун аймгийн гийнгоо бараг сонсогдохоо больсон. Бидний үеийн гийнгоолох ая дан, өв соёл их ондоо болжээ. Манай хүргэн ах 80 нэлээд гарсан хөгшин бий. Тэр хүнээр гийнгоо аялуулж бичлэг хийж аваасай гэж бодогддог юм. Харин өнөөдөр 3000 гаруй хүн амтай сумаас ганц л хүн зүй ёсоор нь, гийнгоолж байх жишээтэй болжээ. Үүнээс харахад үндэсний өв соёл цаг хугацаа өнгөрөх тусам улам л мартагдаад байх юм даа.


-Хурдан морь унах хүүхдийн насны талаар нэлээд маргаан гарч байгаа. Энэ талаар таны байр суурийг сонсоё, та ч их багаасаа морь унасан байх даа?
-Бодоод байх нь ээ, би бол 6 настайдаа хонь хариулж эхлээд л морь унаж сурсан байгаа юм. Тэр үед би анх нэг өвөл явган хонь хариулсан. Дараа жилээс нь тэмээ унаж сураад л, түүнээс хойш морь унаж уралдах, морь сунгах гээд л бүх ажлыг сурч эхэлсэн. Тэгэхээр дээр үеийн морь, мал ахуйн талаар одоо яривал үлгэр шиг юм даа. Ер нь л дэндүү чанга байсан гэж болно. Би мориноос ямар шалтгаанаар ойчсон нь хамаагүй, харин мориноос ойчсон гэдэг шалтгаанаар зэмлэл хүртдэг байв. Тэр үед би морин дээрээ өөрөө мордож чадахгүй настай байлаа шүү дээ. Ер нь морь харуулдаж л ойчно, хүүхдийн дээрээс унана гэж байдаггүй. Ойчсон тэр үед нь буцаад мордож чадахгүй учраас морио босохоос нь өмнө үсэрч очиж морддог байсан. Одооны хүүхдүүд ойчвол тэндээ л хэвтчихнэ. Тэгэхээр энд жаахан өөр зүйлс харагдаад байгаа юм шүү дээ.
-Энэ нь өнөөгийн хүүхдүүд таны үеийнхнээс өөр байна гэсэн үг үү?
-Одооны хүүхдүүдийн идэж, хэрэглэж байгаа зүйлс, байгаль орчны доройтол зэргээс шалтгаалаад хүний яс чанар муудаж байгаа тал бий л байх. Хамгийн гол нь “Хүн” байхын утга учрыг багаасаа эзэмших явдал чухал байна. Одооны 20 нас хүрсэн хүүхдүүдэд энэ талаар хэд ч хэлээд нэмэргүй. Тиймээс 2-4 настайгаас нь өвөг дээдэс, аав, ээж нь ямар их өв соёлтой эрхэм хүн гэдгийг нь ухааруулж, зааж сургах ёстой. “Зөв монгол хүн” байх тухай, эцэг эхээ, ерөөсөө хүнийг хайрлах тухай багаас нь зааж, хүмүүжүүлж өөрийнх нь оюуны өмч болгон суулгах хэрэгтэй. Энэ бүхнийг манай төр засаг бодлогоор хийх ёстой ажил гэж боддог.
-Та монгол адууны онцлог, шинж чанарын талаар юу хэлэх вэ?
-Монгол адууны талаар товчхон ярихад, монгол адуу бол маш их онцлогтой. Өөрөөр хэлбэл, хаана ч очсон өөрийн эх нутгаа зорин гүйдэг, өнгөтөөр зүүдэлдэг, эзнээ таньдаг энэ бүхэн үнэхээр гайхамшигтай. Би 35 нас хүрсэн зээрд хүлэг морьтой байсан бөгөөд надаас өөр хүн ойртвол булгина. Бас саяхан Сүхбаатараас авчирсан хүрэн морь байгаа. Тэр бол  хэнийг ч ойртуулахгүй, харин намайг очиход яах ч үгүй, тийм л ухаантай. Энэ бол агуу чанар. Монгол адуу үржил селекцид орохдоо хүүхнээ хураахгүй, эхийгээ хураахгүй. Одоо харин хараад байхад юу ч хамаагүй очоод мордчихдог болж, энэ бол үнэхээр эмгэнэл. Үүнд юу нөлөөлөв, яагаад ийм болоод байгааг олж мэдэх хэрэгтэй юм. Би бол жирийн уяач дархан хүн болохоор хааяа нэг хэрэг гарахаар л хэдэн хүүхдүүд дуудаж ярихаас биш, өөрөө дарханы ажлаа хийгээд, морио уяад л байж байна даа.
-Та өөрийн хурдан хүлгүүдийнхээ амжилтаас дурдана уу?
- Дорнодын Чойбалсан сумаас аваачсан даага, одоо морь болчихсон адуу өнгөрсөн жил айргийн таваар давхисан, мөн Булганаас дамжиж ирсэн хүрэн үрээ аман хүзүүдсэн, бас нэг цоохор үрээ гуравлаад Баянхонгорын бүсийн наадамд ингэж миний гурван адуу айрагдсан. Баг бүсийн наадамд бол, хамгийн сүүлд Баацагаанд болсон наадамд нэг соёолон түрүүлж нэг мотоцикль авч байлаа. Энд тэнд явж байгаад харахад, монгол наадам, морин уралдаанаа зүй ёсоор нь хийж чадахаа больсон байна. Жишээ нь, би Говь-Алтай аймгийн Дэлгэр суманд очиж  уралдаад тэнд баараггүй түрүүлээд, зарлагдчихаад байсан ч, хамгийн сүүлд нь цолонд ороход адуу тань газар гишгээгүй байна гэж оношилж байна билээ. Үүнээс дүгнээд хэлэхэд, хүн болж чадаагүй, наадаж сураагүй байдал илт харагдах болжээ. Бидний хамгийн эрхэм зүйл бол хүн байхад оршдог юм байна.
-Ер нь монгол адууны угшлыг сайжруулна хэмээн эрлийзжүүлэхэд ямар муу тал гарч байна вэ ?
-Монгол адуу бол эрлийз адуунаас тусдаа л уралдах ёстой. Залуучууд энэ гадны үүлдрийн адуугаа тусад нь уралдуулж морин спортоо дэлхийн түвшинд гаргах нь зөв. Адуу үржүүлгийн хувьд зоо-мал эмнэлгийн хяналт дор явуулах ёстой, үгүй бол мутац үүсэх, өвчин эмгэг гарах нөхцөл бүрдэнэ. Өнөөдөр хамгийн наад захын жишээ бол, Сүхбаатар, Хэнтий аймагт адууны өвчин гарлаа л гээд байгаа. Монгол адуунд ям гэх мэт хэдхэн өвчин байдаг, өөр олон өвчин байхгүй дээ. Шүлхий тусахгүй. Чойбалсангийн Баянтүмэнгээс Дэлгэрсайхан гэж хүнээс авсан монгол адуу маань хурдтай байгаа. Би чинь адууныхаа угшлыг сайжруулахын төлөө л яваа хүн. Манай баруун аймгаар бол адууны хурд асар их муудсан байна. Яагаад муудсан гээд харахаар, манай баруун нутгаар зуд их болдог. Хурдан адууны арьс нь нимгэн, тархай үстэй, хөлс их гадагшлуулдаг учраас шар усны нүх нь олон бүдүүн нүхтэй, чөмөгний яс нь нимгэн, доторх чөмөг нь бүдүүн гээд асар их юм бий. Хүйтэнд тэсвэр муутай болохоор нөгөө хониныхоо мориноос урьтаж үхэх нь элбэг. Ялангуяа, бага насандаа их эмзэг шүү.


-Морины эзэн, уяач хоёрт адилхан цол өгөөд байгааг хамгийн их шүүмжилж ярих боллоо. Энэ талаарх таны байр суурийг дуулмаар байна?
-Ээ дээ юу гэхэв. Уяач хүний хөдөлмөр, зүтгэл гэдэг үнэхээр их шүү. Би энэ тухай байнга ярьдаг. Адууг сайжруулаад байгаа хүн болон адууг мөнгөтэй хүн худалдаад авч байгааг бол адууны зүтгэлтэн гэх ч юм уу өөр цол хэргэм өгч байх учиртай. Уяач хүний цол уяачид л байх ёстой. Жишээ  нь, сэтгүүлч хүн “Сайн малчин”-ы цол авч болох уу. Та нарт чинь “Ган үзэг” гэх мэт мэргэжлийн онцлогтой сайхан шагнал байдаг биз дээ. Энэ бол нөгөө хүн байхын утга учир бөгөөд тэднийг хүн болж чадаагүйг л харуулж байна. Тэд ичихгүй яаж зүүж чадаж байна аа. Би бол ичнэ. Төр намайг “Алтан гадас” одонгоор шагнасан. Энэ бол миний 50 гаруй жилийн хөдөлмөрийг үнэлсэн хэрэг болохоор би хязгааргүй баярладаг. Адууны судалгаагаар хийсэн ажилд минь ХАА-н тэргүүний ажилтан цол өгсөнд би бас л баярладаг. Яагаад гэвэл, хөдөлмөр, туршлагыг минь үнэлсэн хэрэг. Харин зүгээр байж байгаад л цол хүртэнэ гэдэг бол, хүн болж чадаагүйн илрэл юм даа.
-Та өөрийн хурдан буянуудаа унуулах хүүхдийг яаж сонгож, сургадаг бол?
-Хурдан морь унуулах хүүхдийг их балчир наснаас сургах нь зүйтэй гэж үздэг. Би нэг жил хоёр хүүхэд сургаж байлаа. Тэр жилийн уяа бол байхгүй, хүүхэд сургах ажилтай зууралдаад л өнгөрсөн. Хүүхэд, нас нь том байх тусмаа биеэ бариад байдаг. Тэгээд нэг л хөдөлбөл ойчдог. Харин жаахан хүүхэд бол биеэ сул тавьж орхидог болохоор дэргэд нь дагуулж давхиад л хоёр өдөрт л сурчихдаг. Яг өөрөө цуг хөтөлж яваад жолоог нь бариулаад, "За миний хүү, жолоогоо тийш нь дар, цуг дар, салгаж татахгүй" гээд л заагаад өгөхөд дороо л морь унаад сурдаг. Харин өнөөдөр хүүхэд яагаад мориноос унаж бэртээд байгааг би 2 талын хүчин зүйл нөлөөлж байна гэж үздэг. Монгол хүний амны бэлгэ гэж агуу юм байдаг. Хүүхдээ, ойчно, ойчно гээд байхаар хүүхэд ойчихоос аргагүй. Хоёрт, хүүхдийг багаас нь морь унах сэтгэл зүйг нь төлөвшүүлэхгүй, морийг өөрийн болгож чадахгүй байгаатай шууд холбоотой гэж үздэг. Энэ бол миний л бодол, дүгнэлт юм даа.
-Ер нь таны морийг уная гэсэн нутгийн хүүхдүүд байна биз?
-Миний хамаатан ч биш Галаа гэж хүү бий. Тэр 5-6-хан наснаасаа л хурдан морь унасан. Одоо 15, 16 нас хүрээд байгаа ч миний дэргэд, адуун дээр л байна. Тэгэхээр энэ өвгөнтэй хамт байхад, үгүй дээ л архи уухгүй, тамхи татахгүй, сонирхолтой зүйлээ хийж болно гэсэн  хүсэлдээ хөтлөгдөж тэр хүү надаас салахгүй байна гэж боддог. Аав, ээжийнх нь болон ард олны “Өвгөнд” итгэсэн үнэлгээ юм даа. Тиймээс надад бас өндөр хариуцлага, итгэл ирж байгаа хэрэг шүү дээ. 
-Хурдан морь унах хүүхэд хөнгөн жинтэй байх ёстой гэдэгт та юу хэлэх бол?
-Хурдны морь хэрхэн давхих нь, угаасаа унаж байгаа хүүхдийн жингээсээ их хамаардаг. Одооны морьдын жин, төрх байдлыг харахад урьд үеэсээ тэвчээргүй болжээ. Яагаад гэвэл, том хүн унахаа больсон. Би алаг мориндоо хааяа морддог. Би унаад жин дарж юу шалих билээ. Түүнийг хонинд унахгүй байгаа болохоор жаргалтай л явна даа. Өнөө жил тэжээхгүй гээд тавьчихсан. Хавар тэжээлийн хорыг нь гаргаж, яг ногооны цагаар буюу элэгний үйл ажиллагаа солигдож байдаг 5, 6 дугаар сард жижиг адуу, азарга уядаггүй. Яг энэ үед үржил явагддаг учраас сайн төл авах хэрэгтэй биз дээ. Энэ талаар өнөөгийн залуу уяачдад өргөн хүрээнд сургалт, дадал эзэмшүүлэх хэрэгтэй юм болов уу гэж боддог.

-Та энэ асуудлыг хөндсөн ном, гарын авлага гаргах бодол байна уу?
-Би адууны хатгуурын талаар гарын авлага гаргая гэсэн бодолтой явдаг. Харин би зургаан үе дамжсан дархан хүн. Бичгийн боловсрол маруухан, дээр нь нас өндөр болохоор асуудал байна аа. Гэхдээ энэ тухай зайлшгүй хэлэх шаардлагатай байгаа. Би тэр Өлзийт хорооллыг Монголын сайн адууг авчирч дуусгадаг газар гэж нэрлээд байгаа. Яагаад гэвэл, нутаг нутгийн сайхан адууг энд бүгдийг нь хөлгүй болгож байна. Монгол хүн адуугаа хэзээ ч хөлгүй болгож байгаагүй. Үүнийг эртнээсээ ихэд цээрлэдэг. Голхион цохисон адууг чинь юу ч гэдэг юм, хааяа нэг адууны шөрмөс задарна л даа. Тэгээд ямар ч судалгаагүй есөн шидийн юм хэлж, янз янзын арга хэрэглэж байна. Би иж бүрэн хатгуур хийхээр төмрийг нь боловсруулаад 3-4 жил болж байгаа. Бүх төрлийн хатгуурыг хайрцаг савтай нь хийгээд, гарын авлагын хамт хадгалж, хамгаалаад явах хүнд хүлээлгэж өгөх бодол бий. Одоо нас дээр гарч байгаа болохоор үүнийг даруй дуусгах бодолтой л явна.
-Өнөөгийн уяачдын яриад байдаг гол сэдэв хурдан удам, угшлын адуу төрүүлэх тухай байдаг?
-Ер нь, хурдан морь олон дахин төрдөггүй байхгүй юу. Монголын морин спорт уяачдын холбоо /ММСУХ/-ны YII Их хурлын үеэр Тод манлай уяач Д.Даваахүүтэй би нэг ширээнд суулаа. Тэр надаас дүү боловч хурдан морины өндөрлөгийн дээд цэгт нь хүрчихсэн хүн. Би түүнээс, "За өөрөө, өвгөний хүрэн азарганаас эхлээд л олон уяа тань таарч олон түрүү магнай, айрагдуулсан хүн. Ийм адууг үржил хийгээд олдоггүй болов уу. Би 40-өөд жил адуу судлачихаад, олон жил  хурдлах хурдан буян зөвхөн нэг л төрдөг юм байна гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн" гэхэд, яг тийм л гэж байна билээ.
-ММСУХ-ны YII Их хурлаас гарсан сэрвээний өндрөөр уралдуулна гэх зэрэг олон шийдвэрийг уяачид эсэргүүцээд байгаа?
Би энэ их хурлыг маргаангүй аятайхан болох байх гэж бодож зорьж ирсэн. Харин 80 шахсан насандаа монгол адууг булшлах эх үүсвэрийг би өөрөө тавилцсандаа их харуусч байна гэж хэлэхээс өөр хэлэх үг байсангүй дээ. За тэгээд, сэтгүүлч та бүхний хар цагааныг дэнслэх үйлсдээ үзэг нь хурц байх болтугай гэж ерөөе дөө.скачать dle 12.0
282 Сэтгэгдэл

282 сэтгэгдэл

  1. jonn1

    2019/09/05 00:09:57

  2. yeezy 500 blush

    2019/09/05 04:09:53

    I actually wanted to post a quick remark in order to thank you for all of the superb solutions you are showing at this website. My incredibly long internet lookup has at the end of the day been compensated with reputable facts and strategies to talk about with my co-workers. I would point out that we website visitors actually are undeniably blessed to dwell in a decent website with so many special professionals with valuable things. I feel really fortunate to have encountered your entire web site and look forward to plenty of more awesome times reading here. Thanks once more for all the details. yeezy 500 blush http://www.yeezy-500.us.com

  3. air jordan shoes

    2019/09/05 08:09:21

    I must point out my affection for your generosity supporting all those that need help on your field. Your personal dedication to getting the message all through ended up being certainly valuable and has in every case enabled workers like me to realize their endeavors. This insightful report means so much a person like me and extremely more to my colleagues. Many thanks; from each one of us. air jordan shoes http://www.michaeljordanshoes.us.com

  4. jonn2

    2019/09/05 09:09:45

  5. michael kors outlet online

    2019/09/06 01:09:45

    I and also my pals were actually checking out the nice procedures found on your website and then before long came up with an awful feeling I had not thanked the site owner for those tips. My boys came so joyful to study them and have unquestionably been taking advantage of them. Many thanks for being simply considerate and for obtaining some beneficial guides most people are really wanting to learn about. My sincere apologies for not expressing gratitude to earlier. michael kors outlet online http://www.michaelkors-outletonlines.us.com

  6. jonn2

    2019/09/06 02:09:29

  7. supreme clothing

    2019/09/06 06:09:18

    I just wanted to compose a quick message so as to express gratitude to you for all the superb steps you are placing on this website. My extensive internet investigation has at the end been rewarded with good suggestions to share with my guests. I 'd declare that most of us readers actually are really blessed to exist in a useful site with many wonderful people with useful basics. I feel truly fortunate to have discovered the web page and look forward to plenty of more fun times reading here. Thanks a lot again for everything. supreme clothing http://www.supremenewyork.us.com

  8. jonn3

    2019/09/06 06:09:03

  9. nike huarache

    2019/09/06 10:09:44

    Thanks for all of your work on this blog. Debby really likes working on research and it's obvious why. My partner and i know all concerning the compelling method you offer worthwhile steps on this web site and as well as recommend response from some other people on this situation and our girl is without question studying a whole lot. Take pleasure in the remaining portion of the year. You're the one performing a tremendous job. nike huarache http://www.nike-huarache.com

  10. jonn2

    2019/09/06 11:09:26

  11. nike air max 97

    2019/09/06 18:09:59

    Thanks a lot for providing individuals with an exceptionally wonderful possiblity to read critical reviews from this web site. It's always very beneficial and also jam-packed with a great time for me and my office co-workers to search the blog minimum 3 times a week to see the new secrets you will have. And indeed, I am also at all times impressed considering the outstanding solutions you serve. Selected two areas in this posting are in reality the most impressive we have had. nike air max 97 http://www.nike-airmax97.us

  12. jonn3

    2019/09/06 19:09:55

  13. jonn3

    2019/09/07 00:09:54

  14. jordan retro

    2019/09/07 03:09:43

    I am glad for commenting to let you know what a terrific experience my wife's daughter experienced using your site. She picked up so many things, including how it is like to have a wonderful giving mood to have the rest without hassle fully grasp various complex subject matter. You actually surpassed people's expected results. Many thanks for imparting such precious, trusted, informative and even fun thoughts on that topic to Lizeth. jordan retro http://www.jordan-retro.us.com

  15. jonn1

    2019/09/07 04:09:13

  16. michael kors outlet

    2019/09/07 08:09:36

    I want to point out my gratitude for your generosity giving support to individuals who must have help on in this subject. Your very own commitment to getting the message around has been especially productive and has all the time permitted guys much like me to achieve their desired goals. Your own warm and helpful hints and tips entails a lot to me and especially to my colleagues. With thanks; from all of us. michael kors outlet http://www.michael-korsoutlets.us

  17. coach handbags

    2019/09/07 16:09:55

    I and my friends have been examining the great procedures located on your web page while at once came up with a horrible suspicion I had not thanked the website owner for them. These ladies are already passionate to learn them and have certainly been using these things. I appreciate you for being considerably kind and for utilizing some very good topics millions of individuals are really wanting to be aware of. Our sincere apologies for not saying thanks to you earlier. coach handbags http://www.coachoutletssale.com

  18. jonn3

    2019/09/08 00:09:20

  19. air max 97

    2019/09/08 02:09:01

    I intended to post you a very small word so as to thank you very much again for your personal incredible strategies you have documented above. This is so pretty generous with people like you to grant publicly all most of us would have sold for an electronic book to get some money on their own, and in particular considering the fact that you could possibly have done it in case you decided. Those tactics likewise acted to be a easy way to be certain that most people have similar dream just as my very own to find out whole lot more with regards to this issue. I think there are several more enjoyable periods ahead for those who examine your blog. air max 97 http://www.nike-airmax97.us

  20. cheap nba jerseys

    2019/09/08 07:09:47

    I precisely needed to appreciate you again. I am not sure the things that I would have carried out in the absence of the type of methods discussed by you on my area. This has been the challenging scenario for me, but coming across the well-written strategy you solved the issue made me to cry with happiness. I'm just happier for this work and then wish you really know what a powerful job you have been accomplishing instructing people today through your web site. More than likely you've never met any of us. cheap nba jerseys http://www.cheapnbajerseyswholesale.us

  21. jonn3

    2019/09/08 07:09:53

  22. russell westbrook shoes

    2019/09/08 13:09:42

    I needed to draft you one little bit of observation in order to say thanks a lot again on the stunning guidelines you've shared in this article. This has been quite strangely open-handed of you to convey publicly exactly what a lot of folks could possibly have marketed as an ebook to earn some profit for their own end, even more so now that you could have tried it if you desired. These basics as well worked like a good way to be aware that many people have the same passion much like my very own to see a little more on the subject of this problem. I know there are thousands of more fun times up front for folks who browse through your blog post. russell westbrook shoes http://www.russellwestbrookshoes.us

  23. jonn3

    2019/09/08 14:09:34

  24. timberland boots

    2019/09/08 23:09:20

    I enjoy you because of all your valuable labor on this web page. Ellie takes pleasure in carrying out research and it's obvious why. Most people know all relating to the powerful means you make important guidelines via this website and even increase contribution from visitors on this topic while our own daughter is in fact discovering a lot of things. Take advantage of the remaining portion of the new year. You are performing a pretty cool job. timberland boots http://www.outlettimberland.us.org

Сэтгэгдэл үлдээх

Явган зорчигч өөрөө удирддаг гэрлэн дохио өнөөдрөөс ажиллаж эхэллээ

Өнөөдөр, 16:16

Ё.Баатарбилэг: Сургалтын чанарыг сайжруулах ажил нэн тэргүүнд байх ёстой

Өнөөдөр, 16:14

Ротаричууд ТҮК-ийн ажилчдад дулаан хувцас бэлэглэлээ

Өнөөдөр, 16:10

Налайхын шинэ замын хөдөлгөөнийг энэ сарын 29-нд нээнэ

Өнөөдөр, 09:21

Мөрдөгч, хэсгийн төлөөлөгчөө хөсөр хаясан Монголын цагдаа

Өнөөдөр, 09:20

“Их Долоо”-гийн уулзалт болох газраар Дональд Трамп хувийн амралтын газраа шалгаруулжээ

18/10/2019, 10:18

"Монгол экспорт экспо-2019"-д 100 гаруй ААН оролцож байна

18/10/2019, 10:16

“Тавь гаруй жилд бид юу эсийг үзэж, хамт өнгөрүүлсэн гэх вэ”

17/10/2019, 19:20

БРАВО: Монголын баг хүрэл медаль хүртлээ

17/10/2019, 19:10

Дуучин Т. Ариунаа хөлбөмбөгийн үнэнч фанат

17/10/2019, 19:07

Нэвтрүүлэгч Чимгээ залуу сайхан харагддаг нууцаа хуваалцлаа

17/10/2019, 09:45

Таны тэтгэвэр зээл авахад биш өдрийн хоолоо залгуулахад л хүрэх юм байна гэдэг

17/10/2019, 09:34

БУСДЫН ДУУГААР ДУУ ХИЙХИЙГ ХҮСЭЭГҮЙ ЗАЛУУХАН УРАН БҮТЭЭЛЧ ОХИНД ХҮМҮҮС АМ САЙТАЙ БАЙНА

16/10/2019, 17:28

24 Эмч, бэлгийн замаар дамжих халдвар болон халдварт өвчнөөс сэргийлэх чиглэлээр БНХАУ-д суралцана

16/10/2019, 17:17

Тамирчин О.Саруул самбо бөхийн дэлхийн аварга болжээ

16/10/2019, 16:59

"Талын түмэн адуу" наадам ирэх сарын эхээр болно

16/10/2019, 16:58

“Түүх мартахгүй” киног бүтээхэд зориулж 500 сая төгрөгийг Засгийн газрын нөөц сангаас гаргахаар болов

16/10/2019, 16:53

"Дэлхийн хүнсний өдөр 2019" өдөрлөг зохион байгуулагдаж байна

16/10/2019, 16:41

Гэрлэх ёслолын ордонд 48 хос гэрлэлтээ батлуулав

16/10/2019, 10:12

Хагас мянган айл шинэ орон сууцанд орох батламж гардав

16/10/2019, 09:33

БНХАУ-ын шилдэг их сургуулиудыг танилцуулж байна

16/10/2019, 09:30

АНУ-ын мөсөн голууд 50 жилийн дараа устана

15/10/2019, 10:33

Ж.Мөнхбат: Нам томилгоог бүгдийг нь мессэж, е-майлээр авч байгаа шүү дээ

15/10/2019, 10:31

Чулуун нүүрс, алтны экспорт нэмэгджээ

15/10/2019, 10:19

Нийлэг уутыг хэрэглээнээс халж чадсангүй

15/10/2019, 10:14

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн вагоныг тогтмол явуулж эхэллээ

15/10/2019, 09:41

Орон сууцыг түрээслээд өмчлөх загвар олон оронд үр дүнгээ өгчээ

15/10/2019, 09:38

Хоёр орны сэтгүүлчдийн Өвөрмонгол орноор аялсан тэмдэглэл…

15/10/2019, 09:26

Улаанбаатар хотод хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ сүүлийн нэг жилд 10.5% өсжээ

14/10/2019, 17:51

Замын цагдаагийн газрын ойролцоох гүүрэн гарцын U turn буюу буцах эргэлтийн замаар хэрхэн зорчих вэ?

14/10/2019, 16:37

9/10/2018, 12:01

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

"Монгол бахархал" гэрэл зургийн үзэсгэлэнгээс

9/07/2019, 17:06

??? ??????? ????????? ???? ?????? ????????? ?????? ??????? ???

19/09/2018, 14:37

“ХИГАШИКАВА ОЛОН УЛСЫН ГЭРЭЛ ЗУРГИЙН ФЕСТИВАЛЬ”-Д МОНГОЛ СУРАГЧИД ХОЁРДОХ ЖИЛДЭЭ ОРОЛЦОХ ГЭЖ БАЙНА

30/07/2019, 13:58

Хятаны хосгүй үнэт үзмэрүүдийг дэлгэнэ

26/06/2019, 13:30

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ

8/08/2019, 16:13

“ХӨХ СУВД – 2019”

4/03/2019, 12:52

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

9/10/2018, 12:01

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

“ХӨХ СУВД – 2019”

4/03/2019, 12:52

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

Гэр бүлийн үнэ цэнийг мэдрүүлсэн урлан

26/02/2019, 16:04

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37

“Бүс ба зам” чуулга уулзалт

28/04/2019, 15:55

“Ялалт 70” хөшөөнд цэцэг өргөлөө

9/05/2019, 13:29

Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэнг сүүлчийн замд нь үдлээ

11/02/2019, 09:54

Автобусанд цахим картаар зорчоогүй иргэнийг 10, мөнгө авсан жолоочийг 25 мянган төгрөгөөр торгоно

27/01/2019, 15:43