iNet.mn дагах

Н.Нарангэрэл: Монгол хэлээр нийтдээ 10 сая гаруй хүн ярьж байна гэсэн тооцоо бий

Жил бүрийн хоёрдугаар сарын 21-нд Олон улсын эх хэлний өдөр тохиодог. Энэ өдрийг тохиолдуулан олон улсад хүүхэд, залуучуудын дунд эх хэлээ сурталчлах, хэл, соёлын олон талт байдлыг ойлгуулах чиглэлээр чуулга уулзалт, урлагийн тоглолт, сургалт зөвлөгөөн зэрэг өргөн хүрээтэй ажил зохион байгуулдаг. Харин манай улсад эл өдрийг хэрхэн тэмдэглэх талаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн Ажлын албаны дарга Н.Нарангэрэлээс тодрууллаа.
-Олон улсын эх хэлний өдрийг хэрхэн тэмдэглэдэг болсон бэ?
-1999 онд НҮБ-ын Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байгууллага /ЮНЕСКО/ жил бүрийн хоёрдугаар сарын 21-ний өдрийг “Олон улсын эх хэлний өдөр” болгон зарлаж, 2000 оноос албан ёсоор тэмдэглэж эхэлсэн. 1952 оны энэ өдөр Бангладешийн Даккагийн их сургуулийн оюутнууд эх хэлээ Зүүн Пакистаны албан ёсны хоёр хэлний нэг болгохоор жагссан. Цагдаа нар тэдний эсрэг гал нээж, таван хүнийг буудан хөнөөсөн. Эх хэлээ аварч, хамгаалахын төлөө тэмцэж байгаад амиа алдсан тэдгээр оюутны дурсгалыг хүндэтгэн ЮНЕСКО-гийн 1999 оны XI сарын 17-ны Ерөнхий хуралдаанаас жил бүрийн энэ өдрийг Oлон улсын эх хэлний өдөр буюу “International Mother Language Day” болгон тунхагласан түүхтэй. ЮНЕСКО-гоос 2019 оныг “Олон улсын уугуул хэлтний жил” болгон зарласан. Энэ жилийн Олон улсын эх хэлний өдрийн сэдэв нь хөгжил, энх тайван, эвлэрлийн нэгэн хүчин зүйл болж буй уугуул хэлийг онцлон ЮНЕСКО-гийн Ерөнхий захирал Одри Азулэйн мэндчилгээ дэвшүүлсэн.
-Дэлхий дээр нийт хэдэн хэл байдаг вэ. Сүүлийн үеийн судалгаа тоо баримтаас дурдвал?
-2018 оны 7 дугаар сарын байдлаар, дэлхийн хүн ам 7097 хэлээр ярьж байгаа гэсэн судалгаа гарсан. Дэлхийн хүн амын гуравны хоёр нь хамгийн түгээмэл хятад, хинди, англи, испани, араб, орос, франц, герман, португал зэрэг 40-өөд хэлээр ярилцдаг хэмээн үздэг.
Англи, араб, испани, орос, франц, хятад хэл нь НҮБ-ын албан ёсны хэл юм. Англи хэлээр дэлхийн 99 улсад 1.8 тэрбум, испани хэлээр 58 улсад 548 сая,  орос хэлээр 266 сая, франц хэлийг 51 улсад 274 сая, хятад хэлээр 1.3 тэрбум хүн ярьдаг гэсэн сүүлийн үеийн судалгаа бий.
Харин 2010 онд монгол хэлээр нийтдээ 10 450 203 хүн ярьж байна гэсэн тооцоо гарсан байна. Үүнээс Монгол Улсад 2 754 685 хүн, ОХУ-д 647 747 хүн, БНХАУ-д 7 047 771 хүн ярьж байна гэсэн судалгааг нийгмийн хэл шинжээч, профессор Н.Нансалмаа саяхан хэвлэгдсэн номдоо дурдсан. Монгол Улсын хүн ам 2018 оны 10 дугаар  сарын 29-ний өдрийн мэдээгээр 3.225.889 болж өссөн байна.
-Манай улсад энэхүү өдрийг хэзээнээс тэмдэглэж эхэлсэн бэ?
-ЮНЕСКО  Олон улсын эх хэлний өдрийг зарлан тунхагласнаас хойш 20 дахь жилдээ тэмдэглэж байна. ЮНЕСКО-гоос хүн төрөлхтний биет бус өвийн чухал бүрэлдэхүүн хэсгийг хадгалж, бэхжүүлэхийн төлөө хэлний олон төрөл, олон хэлний боловсролыг хөхиүлэн дэмжих чиглэлээр энэхүү өдрийг тэмдэглэж ирсэн. Манай улсын хувьд 2001 оноос тэмдэглэж эхэлсэн.
-Энэ удаа ямар ажил зохион байгуулах вэ?
-Олон улсын эх хэлний өдрийг тэмдэглэх ажлын хүрээнд Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөл нэг сарын өмнөөс төлөвлөгөөт ажлыг зохион байгуулж байна. Монгол хэлний тухай хуульд заасны дагуу “Хэлний бодлогын баримт бичиг”-ийг салбарын эрдэмтэн багш нарыг оролцуулан боловсруулж байна.
Олон улсын эх хэлний өдрөөр манай зөвлөл Нийслэлийн боловсролын газар, МҮОНРТ, Монголын Хүүхдийн ордон зэрэг байгууллагатай хамтран нийслэлийн ЕБС-ийн монгол хэл, уран зохиол, түүх нийгэм, анхан шатны боловсролын 700 багш, 100 сэтгүүлч, сэтгүүлчийн ангийн 200 оюутан, нийт 1000 хүнд зориулсан “Монгол хэлний зөв бичих дүрмийн сургалт”-ыг Монголын Хүүхдийн ордонд зохион байгуулна. Сургалтыг Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн гишүүн, Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, Хэл бичгийн шинжлэх ухааны доктор, профессор М.Базаррагчаа удирдан явуулна.
Бид албан байгууллагад албан бичгийн найруулга, монгол хэлний зөв бичих дүрэм, монгол бичгийн чиглэлээр сургалт зохион байгуулж байна. Одоогийн байдлаар, 20 гаруй байгууллагад сургалт явууллаа. Үүнээс гадна “Эх хэлээ дээдэлье” аян өрнүүлж эхэлсэн. Аяны хүрээнд Монголын Хүүхдийн ордны албан хаагчдад монгол бичгийн сургалтыг хоёр сар гаруй хугацаатай явуулж дүгнэх үйл ажлыг өчигдөр зохион байгууллаа.
Мөн ШӨХТГ-тай Хамтран ажиллах санамж бичиг байгуулсан. Талууд Монгол хэлний тухай хууль, Монгол улсын хаягийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор санамж бичиг байгуулж, хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө гарган ажиллаж эхэллээ.
Монгол хэлний хуульд “Үндэсний бичгийн хөтөлбөрийг үе шаттай хэрэгжүүлж, зохих бэлтгэл хангасны үндсэн дээр төрийн болон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага албан хэргээ кирилл болон үндэсний хос бичгээр хөтлөн явуулна”, уг заалтыг “2025 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс дагаж мөрдөнө” хэмээн заасан. Монгол бичгийн урт болон дунд хугацааны хөтөлбөрийг Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөл, МУБИС, МУИС, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн эрдэмтэн судлаачдыг оролцуулан боловсруулж, саналаа БСШУСЯ-нд хүргүүлсэн. Энэ хүрээнд яаманд ажлын хэсэг гарч төслийг боловсруулж дууссан.
Бид хос бичигтэн улс болох зорилттой учраас үндэсний болон кирилл бичгийг эн зэрэгцүүлэн сургалт, хөтөлбөрийг зохион байгуулж, мэргэжил арга зүйгээр ханган ажиллах ёстой. Энэ чиглэлд 21 аймгийн хэлний бодлогын салбар зөвлөл идэвхтэй ажиллаж байна. скачать dle 12.0

Коронавирусээр халдварласан гурван хүн нас баржээ

Өчигдөр, 09:31

ГХЯ, МҮХАҮТ экспортыг нэмэгдүүлэхэд хамтран ажиллана

Өчигдөр, 09:29

Дэлхийн эдийн засгийн чуулган эхэллээ

Өчигдөр, 09:27

“СӨХ-г татан буулгавал оршин суугчид хамгийн ихээр хохирно”

21/01/2020, 14:38

БНХАУ нийлэг уут болон хуванцрын хэрэглээнд хориг тавьж байна

21/01/2020, 14:35

Нийслэлийн өнгөрсөн үеийн өнгө төрх

21/01/2020, 14:33

Хятадын коронавирусийн халдварын анхны тохиолдол Өмнөд Солонгост илэрчээ

20/01/2020, 17:13

Улсын Нэгдүгээр төв эмнэлэг яаралтай тусламжийн төвийн үйлчилгээний чадамжаа хоёр дахин нэмэгдүүллээ

20/01/2020, 17:12

Сургуулийн сурагчдад “Ухаалаг бугуйвч” хүргүүлж эхэллээ

20/01/2020, 14:57

Сүгияама Тэрүзо: Сайн зураг авахыг хүсвэл тархи, зүрхээ зэрэг ажиллуул

20/01/2020, 14:55

Харри, Меган нар язгууртны хэргэмээсээ татгалзаж, татвар төлөгчдийн мөнгийг буцааж төлөхөөр болжээ

20/01/2020, 10:15

НӨАТ-ын сугалаанаас ЗУРГААН АЗТАН тус бүр 10 сая төгрөг хожлоо

20/01/2020, 10:13

Шинэ клип: Rapper MB - Зүрхэнд чинь

20/01/2020, 10:07

Монголын боксчид Станбулын ОУТ-ээс 3 алт, 2 мөнгө, 2 хүрэл медаль хүртэв

20/01/2020, 10:02

Хятадад шинэ коронавирусээр халдварласан хүний тоо нэмэгджээ

20/01/2020, 10:01

Ерѳнхий сайдын ажлын бүрэлдэхүүн Өмнѳдэлгэр суманд ажиллав

20/01/2020, 10:00

Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх, эсэхийг өнөөдөр шийднэ

20/01/2020, 09:59

Оюутнуудын тоо өмнөх оныхоос буурчээ

17/01/2020, 14:35

М.Мишустинийг Ерөнхий сайдаар томилжээ

17/01/2020, 14:34

ОХУ-ын Засгийн газар огцорлоо

16/01/2020, 14:59

Ч.Ганбатын бүтээл 2019 оны дэлхийн спортын "Шилдэг 3 зураг"-ийн нэгээр шалгарлаа

16/01/2020, 09:25

ОХУ анхны хүүхдээ төрүүлсэн ээжид 20 сая төгрөгтэй тэнцэх тэтгэмж олгоно

16/01/2020, 09:23

“Улаанбаатар 1983” гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

15/01/2020, 15:26

Б.Пүрэвдорж: Хятад компанийг дэмжсэн Ч.Улаан сайд огцрох нь зөв

15/01/2020, 12:49

Сонгуулийн нийт саналын 50 хувьд хяналтын тооллого явуулна

15/01/2020, 12:46

Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөлд тавих хяналтыг чангатгана

15/01/2020, 12:45

Хүнс, хөдөө аж ахуйн салбарт 2020 оныг “Экспортыг нэмэгдүүлэх жил” болгон зарлав

15/01/2020, 12:44

МАН-ЫН МӨНГӨЛӨГ ГИШҮҮД УИХ-Д НЭР ДЭВШИХ ЭРХЭЭСЭЭ САЙН ДУРААРАА ТАТГАЛЗАЖ ЭХЭЛЛЭЭ

14/01/2020, 17:03

“ШИЛДЭГ-99” БИЗНЕС ЭРХЛЭГЧ ЗАЛУУЧУУДЫГ ТОДРУУЛАХ БҮХ НИЙТИЙН САНАЛ АСУУЛГА

14/01/2020, 11:24

Улсын драмын эрдмийн театрыг нураахаар болжээ

14/01/2020, 11:22

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

9/10/2018, 12:01

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө

14/08/2019, 15:22

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

??? ??????? ????????? ???? ?????? ????????? ?????? ??????? ???

19/09/2018, 14:37

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

"Монгол бахархал" гэрэл зургийн үзэсгэлэнгээс

9/07/2019, 17:06

Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ

8/08/2019, 16:13

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө

14/08/2019, 15:22

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

9/10/2018, 12:01

Үндэсний сэтгүүл зүй үүсэж хөгжсөний 106 жилийн ойн баярын өдөр

6/03/2019, 17:04

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

26/09/2018, 10:41

Уяачдад Монгол Улсын цол хүртээв

3/02/2019, 14:32

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

Өсвөрийн шатарчдын улсын аварга багаар Хэнтий аймаг шалгарлаа

6/03/2019, 11:03

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Хөдөлмөрийн баатар Б.Шарав агсны Жаргалтхаан сум дахь гэр урлан

1/10/2019, 11:09

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

???? ?????????? ?????

3/01/2019, 19:25

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37